गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

कृमिकुष्ठहरं चैव शोफपाण्ड्वामयापहम् । जीर्णज्वरे हारीताल्कटुकं घृतम् । त्रिफलां पञ्चमूल्यौ द्वे कुलत्थान् बदरान् यवान् ॥ १३ ॥ द्विपलिकान् जलद्रोणे त्वष्टभागावशेषितम् । निःस्राव्य विपचेत्कल्कं दत्वा प्रस्थं च सर्पिषः ॥ १४ ॥ पिप्पली पिप्पलीमूलं चव्यचित्रकनागरम् । पुष्करातिविषे भार्गी शठी सप्तच्छदं वचा ॥ १५ ॥ रजन्यौ नक्तमालं च पाठे द्वे शिग्रुतुम्बरु । सोमवल्कोऽर्कमूलानि मदनं कटुरोहिणी ॥ १६ ॥ तेजस्विनी सगोजिह्वा चन्दनं कण्टकारिका । किराततिक्तकं मुस्तं पटोलं सदुरालभम् ॥ १७ ॥ वयस्थां पिचुमन्दं च कटुकं हिङ्गुना सह । एतानक्षसमान् दत्वा क्षारौ द्वयर्धपलोन्मितौ ॥ १८ ॥ लवणानां च पञ्चानां कर्षं कर्षं प्रदापयेत् । सिद्धं तन्मात्रया पीतं सर्वजीर्णज्वरापहम् ॥ १९ ॥ हृत्प्लीहग्रहणीदोषश्वासकासार्शसां हितम् । गुल्मघ्नं कटुकं नाम कृष्णात्रेयेण पूजितम् ॥ २० ॥ दीर्घकालानुबद्धानां ज्वराणाममृतोपमम् । अग्निमान्द्ये अग्निघृतम् । मद्यातकान्पलशतं जलद्रोणे विपाचयेत् ॥ २१ ॥ चतुर्थांशावशेषं तु कषायमवतारयेत् । त्र्यूषणं पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली ॥ २२ हिङ्ग्वजमोदं च पञ्चैव लवणानि च । द्वौ क्षारौ दाडिमं चात्र दद्यादर्धपलोन्मितान् ॥ २३ मस्त्वम्लरसचुक्राणां प्रस्थं प्रस्थं प्रदापयेत् । आर्द्रकस्य रसप्रस्थं घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥ २४ ॥ एतदग्निघृतं नाम मन्दाग्नीनां प्रशस्यते ।