गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ५ अर्शांसि वातरोगं च प्लीहोदरजलोदरम् ॥ २५ ॥ ग्रन्थ्यर्बुदापचीशोफकुष्ठमेदोऽनिलांस्तथा । ये च कुक्षिगता रोगा ये च बस्तिसमाश्रिताः ॥ २६ ॥ तान् सर्वान्नाशयेदेतत्सूर्यस्तम इवोदितः । ग्रहण्यां चाङ्गेरीघृतम् । पिप्पली नागरं पाठा यवानी विश्वभेषजम् ॥ २७ ॥ भागांस्त्रिपलिकान् कृत्वा कषायमुपकल्पयेत् । भार्गी च पिप्पलीमूलं व्योषं चव्यं सचित्रकम् ॥ २८ ॥ श्वदंष्ट्रा पिप्पली धान्यं बिल्वं पाठा यवानिका । एतैः पलार्थकैर्द्रव्यैः कृत्वा कल्कं विपाचयेत् ॥ २९ ॥ पलानि सर्पिषस्तस्मिन् चत्वारिंशत्समावपेत् । मृद्वग्निना ततः साध्यं सिद्धं सर्पिर्निधापयेत् ॥ ३० ॥ ग्रहण्यर्शोविकारघ्नं गुल्महृद्रोगनाशनम् । शोफप्लीहोदरानाहमूत्रकृच्छ्रज्वरापहम् ॥ ३१ ॥ कासहिकारुचिश्वाससूदनं सर्वगुल्मनुत् । अग्निवेशात् गुदभ्रंसे द्वितीयं चाङ्गेरीघृतम् । नागरं पिप्पलीमूलं चित्रको हस्तिपिप्पली ॥ ३२ ॥ श्वदंष्ट्रा पिप्पली धान्यं बिल्वं पाठा यवानिका । चाङ्गेरीस्वरसे सर्पिः कल्कैरेभिर्विपाचयेत् ॥ ३३ ॥ चतुर्गुणेन दध्ना तु तद्धृतं कफवातनुत् । अर्शांसि ग्रहणीरोगं मूत्रकृच्छ्रं प्रवाहिकाम् ॥ ३४ ॥ गुदभ्रंशार्तिमानाहं घृतमेतद्व्यपोहति । गुल्मे दाधिकं घृतम् । विडदाडिमसिन्धूत्थहुतभुग्व्योषजीरकैः ॥ ३५ ॥ हिङ्गुसौवर्चलक्षाररुग्वृक्षाम्लाम्लवेतसैः । बीजपूररसोपेतं सर्पिर्दधि चतुर्गुणम् ॥ ३६ ॥ साधितं दाधिकं नाम गुल्महृत् प्लीहशूलनुत् ।