गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

हपुषाव्योषमृद्वीकाचव्यचित्रकसैन्धवैः ॥ ३७ ॥ साजाजीपिप्पलीमूलदीप्यकैर्विपचेद्घृतम् । सकोलमूलकरसं सदधिक्षीरदाडिमम् ॥ ३८ ॥ तत् परं वातगुल्मघ्नं शूलानाहविनाशनम् । योन्यर्शोग्रहणीदोषश्वासकासारुचिज्वरान् ॥ ३९ ॥ बाहुहृत्पार्श्वशूलं च घृतमेतद्व्यपोहति । अग्निवेशाद्रक्तपित्ते वासाद्यं घृतम् । समूलपत्रशाखस्य तुलां कुर्यादृषस्य च ॥ ४० ॥ जलद्रोणे विपक्तव्यमष्टभागावशेषितम् । कल्केन वृषपुष्पाणामाढकं सर्पिषः पचेत् ॥ ४१ ॥ तत्सिद्धं पाययेद्युक्त्या मधुपादसमायुतम् । श्वासं कासं प्रतिश्यायं तृतीयकचतुर्थकम् ॥ ४२ ॥ रक्तपित्तं क्षयं चैव विषं सर्पिर्नियच्छति । हारीताद्रक्तपित्ते महावासाद्यं घृतम् । वासकस्वरसे सर्पिः पयसा सह पाचयेत् ॥ ४३ ॥ कल्कैर्भूनिम्बकुटजमुस्तयष्ट्याह्वचन्दनैः । उदीच्यमधुकैर्युक्तैस्तालिशोत्पलपद्मकैः ॥ ४४ ॥ त्रायन्त्युत्पलमूर्कामर्मर्दयन्त्याश्च पल्लवैः । सिताक्षौद्रयुतं हन्याद्रक्तपित्तं सुदारुणम् ॥ ४५ ॥ पित्तं कासं च गुल्मं च स्वरभेदं हलीमकम् । ये चान्ये कीर्तिता रोगा रक्तपित्तकफाश्रयाः ॥ ४६ ॥ तान् सर्वान्नाशयेत्तत्पीयमानं हिताशिनः । हारीताद्गुल्मे दशाङ्गं घृतम् । यावशूकं वचा व्योषं विडङ्गं कटुरोहिणीम् ॥ ४७ सौवर्चलं हरीतक्यश्चित्रकं चाक्षसंमितैः । एभिः पचेद्धृतप्रस्थं दत्वा क्षीरजलाढकम् ॥ ४८ ।