गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३८ आयुर्वेदग्रन्थमाला । [तैलाधिकारः सिद्धं मृद्वग्निना तैलं वातश्लेष्मामयाञ्जयेत् ॥ ७० ॥ अशीतिर्नरनारीणां वातरोगान्निषूदति । कुब्जवामनपङ्गुत्वं खञ्जत्वं गृध्रसीं खुडम् ॥ ७१ ॥ हन्यात्पृष्ठकटिग्रीवास्तम्भं चाशु व्यपोहति । पीठसर्पी विभग्नश्च पीत्वा तैलं सुखी भवेत् ॥ ७२ ॥ प्रसारणीतैलमिदं बलवर्णाग्निवर्धनम् । वातरक्ते शतावरीतैलम् । शतावरीरसप्रस्थं क्षीरप्रस्थं तथैव च ॥ ७३ ॥ शतपुष्पा देवदारु मांसी शैलेयकं बला । चन्दनं तगरं कुष्ठमेला सांशुमती तथा ॥ ७४ ॥ एतैः कर्षसमैर्भागैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत् । कुष्ठवामनपङ्गनां बधिरव्यङ्गकुष्ठिनाम् ॥ ७५ ॥ वायुना भग्नदेहानां येऽवसीदन्ति मैथुने । जराजर्जरदेहानां घर्मार्तमुखशोषिणाम् ॥ ७६ ॥ त्वग्गताश्चापि ये वाताः सिरास्नायुगताश्च ये । सर्वांस्तान्नाशयत्याशु तैलं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७७ ॥ नारायणमिदं नाम्ना विष्णुना समुदाहृतम् । दक्षाङ्गमिव विख्यातं न क्वचित्प्रतिहन्यते ॥ ७८ ॥ वातव्याधौ द्वितीयं शतावरीतैलम् । शतावर्यास्तु मूलानां रसप्रस्थं समाहरेत् । क्षीरद्विगुणसंयुक्तं तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ ७९ ॥ शतपुष्पा देवदारु मांसी शैलेयकं वचा । मञ्जिष्ठा चन्दनं कुष्ठमेला चांशुमती बला ॥ ८० ॥ तुरङ्गन्धा काकोली मेदा रास्ना पुनर्नवा । एतैरर्धपलैर्द्रव्यैः शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ॥ ८१ ॥ अस्य तैलस्य पक्वस्य शृणु वीर्यमतः परम् । कुब्जानां वामनानां च पङ्गनां पीठसर्पिणाम् ॥ ८२ ॥