गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ७७ व्योषादिकमिदं नाम पुराणगुडसंयुतम् । पीनसश्वासकासघ्नं रुचिस्वरकरं परम् ॥ ७१ ॥ शोषे षाडवं चूर्णम् । पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च । सिता पलचतुष्कं च नागरार्धपलं तथा ॥ ७२ ॥ धान्यसौवर्चलाजाजीत्वगेलाश्चार्धकार्षिकाः । कोलदाडिमवृक्षाम्लयवान्यम्लवेतसः ॥ ७३ ॥ कार्षिकांश्चूर्णयेत्सर्वान् हृद्यं त्वन्नप्ररोचकम् । प्लीहहृद्ग्रहणीदोषपञ्चकासनिबर्हणम् ॥ ७४ ॥ षाडवं नाम गुल्मार्त्तिविबन्धानाहशूलनुत् । शोषे महाषाडवं चूर्णम् । तालीसोषणचव्यनागलवणैस्तुल्यांशकैर्द्विस्ततः कृष्णाग्रन्थिकतिन्तिडीकहुतभुक्त्वग्जीरकाख्यैर्युतः । विश्वैलाबदराम्लवेतसघनैर्धान्याजमोदायुतै- र्द्व्यंशैर्दाडिमबीजपादसहितैः श्रेष्ठः सितार्धांशकः ७५ कण्ठास्योदरहृद्विकारशमनः कायाग्निसन्दीपनो गुल्माध्मानविषूचिकागुदरुजाश्वासकृमिच्छर्दिहां । कासारुच्यतिसारमूढमरुतां हृद्रोगिणां कीर्तित- श्चूर्णोऽयं भिषजामतीव दयितः ख्यातो महाषाडवः ७६ अरोचके दाडिमाद्यं चूर्णम् । द्वे पले दाडिमादष्टौ खण्डाद्व्योषात्पलत्रयम् । त्रिसुगन्धिपलं चैकं चूर्णमेतच्च कारयेत् ॥ ७७ ॥ रोचनं दीपनं स्वर्यं पीनसश्वासकासजित् । कासे लघुतालीसाद्यं चूर्णम् । तालीसपत्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा ॥ ७८ ॥ यथोत्तरं भागवृद्ध्यास्त्वगेले चार्धभागिके ।