गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

७६ आयुर्वेदौयग्रन्थमाला । [ चूर्णाधिकारः हृत्कण्ठनासावदनप्रवोधं करोति सन्दीपयते च वह्निम् । तृतीयं लवङ्गाद्यं चूर्णम् । लवङ्गकङ्कोलवणावराङ्गातालीसचव्यत्रुटिग्रन्थिकौन्त्यः । शृङ्गेलवालुं लवली तुरङ्गी सकेसरा सोषणपत्रिका च ॥ ६१ ॥ द्विदाडिमं तिन्तिडिकोलमम्लं रोध्रत्वचा तूणभवं च तैलम् । कर्शांशमानानि पलं च शुण्ठ्याः सिता समांशा कलचन्द्रसंज्ञः ६२ लवङ्गनामा रुचिषक्तिदाता सुगन्धी हृद्यः क्षयरोहन्ता । बलाग्निसंवर्धन एष चूर्णो वरः प्रयोज्यो नृपतेर्हिताय ॥ ६३ ॥ रक्तपित्ते चन्दनाद्यं चूर्णम् । चन्दनं नलदं रोध्रमुशीरं पद्मकेसरम् । नागपुष्पं तथा बिल्वं भद्रमुस्तं सशर्करम् ॥ ६४ ॥ ह्रीवेरं चैव पाठा च कुटजस्य फलं त्वचम् । शृङ्गवेरं चातिविषा धातकी च रसाञ्जनम् ॥ ६५ ॥ आम्रास्थि जम्बूसारं च तथा मोचरसोद्भवम् । नीलोत्पलं समङ्गा च सूक्ष्मैला दाडिमत्वचः ॥ ६६ ॥ चतुर्विशतिरेतानि समभागानि कारयेत् । तन्दुलोदकसंयुक्तं क्षौद्रेण सह योजयेत् ॥ ६७ ॥ चलतां चामगर्भाणां स्तम्भनं परमुच्यते । अश्विभ्यां विहितं पूर्वं रक्तपित्तविनाशनम् ॥ ६८ ॥ हितं लोहितपित्तिनामर्शस्सु लोहितेषु च । मूर्च्छातमोपसृष्टानां तृषार्तानां च दापयेत् ॥ ६९ ॥ प्रतिश्याये व्योषादिचूर्णम् । व्योषचित्रकतालीसतन्तिडीकाम्लवेतसैः । अजाजीचव्यतुल्यांशैरेलात्वक्पत्रपादिकैः ॥ ७० ॥ १ 'कर्मूवलीसंभूतं तोयं तूणोद्भवं विदुः । महाभिकरं तच्च दन्तदार्ढ्यकरं परम् ॥' इति हस्तलिखितपुस्तके टिप्पणमुपलभ्यते ।