गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ७९ उदरे हपुषाद्यं चूर्णम् । हपुषां काञ्चनक्षीरीं त्रिफलां कटुरोहिणीम् । नीलिनीं त्रायमाणां च सप्तलां त्रिवृतां वचाम् ॥ ९२ ॥ सैन्धवं काचलवणं पिप्पलीं चेति चूर्णयेत् । दाडिमत्रिफलामांसरसमूत्रसुखोदकैः ॥ ९३ ॥ पेयोऽयं सर्वगुल्मेषु प्लीह्नि सर्वोदरेषु च । श्वित्रकुष्ठेष्वजरके सदने विषमाग्निषु ॥ ९४ ॥ शोफार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके । वातपित्तकफोद्भूतान् विकारान् सन्निवारयेत् ॥ ९५ ॥ उदरे नाराचकं चूर्णम् । विडङ्गाजाजिकाचव्यत्रिफलाधान्यकं वचा । द्वौ क्षारौ पञ्चलवणं ग्रन्थिकं पुष्करं शठी ॥ ९६ ॥ यवानी कुञ्चिकी कुष्ठं विशाला धान्यकं वचा । शतपुष्पाऽजगन्धा च हेमक्षीरी सनीलिका ॥ ९७ ॥ हपुषा त्रिवृता दन्ती सातला द्विगुणोत्तरा । चूर्णं नाराचकं पीतं मद्यमस्त्वम्लकाञ्जिकैः ॥ ९८ ॥ गुल्मार्शोग्रहणीरोगान् श्वासकासोदराञ्जयेत् । उदरे सुवर्णसमकं चूर्णम् । पञ्चकोलं समरिचं द्वौ क्षारौ त्रिफला वचा ॥ ९९ ॥ यवानी कुञ्चिका हिङ्गु तिन्तिडीकाम्लवेतसौ । धान्याजगन्धात्रायन्तीदाडिमं सयवाग्रजम् ॥ १०० ॥ कटुका कौटजं बीजं सैन्धवं च समान् पृथक् । त्रिवृता सप्तला दन्ती कम्पिल्लो नीलिकाऽभया ॥ १०१ ॥ स्वर्णक्षीरी च द्विगुणा सर्वमेकत्र चूर्णयेत् । उष्ट्रमूत्रे तथा गव्ये सप्ताहं परिभावयेत् ॥ १०२ ॥ द्विगुणां शर्करां चात्र दापयेत्तत्पिबेत्त्र्यहम् । गोमूत्रत्रिफलाक्षाररसैर्मद्यैः सुखाम्बुना ॥ १०३ ॥