भारतकोश
गीतगोविन्दम् (महाकवि जयदेव - सम्पूर्ण १२ सर्ग व २४ अष्टपदी सटीक)

गीतगोविन्दम् (महाकवि जयदेव - सम्पूर्ण १२ सर्ग व २४ अष्टपदी सटीक)

Gita Govinda of Jayadeva with Hindi Commentary

महाकवि जयदेव / पं. रामचन्द्र मिश्र द्वारा

DevanagariSanskritpublished448 पृष्ठ

पृष्ठ 81, कुल 448 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 81

प्रथमः सर्गः-सामोद-दामोदरः ४९ बालबोधिनी-कवि श्रीजयदेवजी भगवान्‌की स्तुतिकी समाप्तिपर निवेदन करते हैं कि मैंने मङ्गलाचरणमें उज्ज्वल रसकी गीति तथा श्रीराधामाधवके केलिविलास-वर्णन करनेका सङ्कल्प लिया तो इससे मेरा हृदय आनन्दसे अतिशय तरङ्गायित हो उठा है। यदि मङ्गलाचरणमें ही इतना आनन्द है, तब श्रीराधामाधवके केलिविलास वर्णन करनेमें न जाने कितना आनन्द होगा। यह मेरा मनोहर मङ्गल गीत आपके लिए आनन्दप्रद बने, सुनने-सुनानेवालोंका भी कल्याणप्रद बने। मङ्गलाचरणके इन नौ श्लोकोंमें मङ्गल छन्द है॥९॥ पद्मापयोधर-तटी-परिरम्भ-लग्न- काश्मीर-मुद्रितमुरो मधुसूदनस्य व्यक्त्तानुरागमिव खेलदनङ्गखेद- स्वेदाम्बु पूरमनुपुरयतु प्रियं वः ॥ अन्वय-[एवं प्रार्थ्य श्रोतॄन् प्रति आशिषमातनोति]- पद्मापयोधरतटी-परिरम्भ-लग्नकाश्मीरमुद्रितम् (पद्माया लक्ष्म्या या पयोधरतटी कुचपरिणाहः स्तन-परिसर इति यावत्, तस्य परिरम्भणेन आलिङ्गनेन लग्नं यत् काश्मीरं कुङ्कुमं तेन मुद्रितं चिह्नितं) [अतः] व्यक्तानुरागम् (व्यक्तः स्पष्टीभूतोऽनुराग आसक्तिः यत्र तादृशम्) इव [तथा] खेलदनङ्ग-खेद-स्वेदाम्बुपूरम् (खेलन् क्रीडन् यः अनङ्गस्तेन यः खेदः आयासः तेन स्वेदाम्बुपूरः घर्मजलप्रवाहः यत्र तथाभूतं) मधुसूदनस्य उरः (वक्षः) वः (युष्माकं) प्रियम् अनूपूरयतु (निरन्तरं विदधातु) [अन्तरुच्छलितः प्रियानुरागो बहिः काश्मीररूपेण उरसि आविर्भूत इवेत्यर्थः॥ अनुवाद-पद्मा श्रीराधाजीके कुङ्कुम छापसे चिह्नित स्तन- युगलका परिरम्भण करनेसे जिन श्रीकृष्णका वक्षःस्थल