गोभिल गृह्यसूत्रम् (सामवेद कौथुम-राणायनीय शाखा - मुकुन्द शर्मा सटीक)

गोभिल-श्राद्धकल्पे— २९५ शाण्डिल्यस्य महामुनेरकलुषे गोत्रे प्रशस्ये सताम् । जातः सद्गुणभूषिते करमहावंशे मुकुन्दः सुधीः ॥ व्याकृत्यादिविचक्षणः क्षणमपि प्रेक्षा न यस्याऽभवत् । श्रौत-स्मार्त्त-शिवोक्त(१)कर्मनिचयादन्यत्र लग्ना क्वचित् ॥ १ ॥ विग्नः पुत्रकलत्रमित्रनिवहस्यार्थेऽसमर्थोऽपि सन् । श्री५लक्ष्मीश्वरसिंहभूपतिमणेर्वैदेहभूमीशितुः ॥ आशीताचले सेतु-विस्तृतयशोराशेर्द्यासागर- स्यात्यर्थं कृपयाऽऽप्रसन्नमतिरिति प्रज्ञाय विज्ञापितः(२)॥ तस्याऽशेषगुणाकरस्यमहतः पत्न्याः प्रशस्यात्मनः । ज्येष्ठायाः स्वगुणैःसमा रवि(१२)मिता धर्म्माधिकारेस्थितं । सेवासक्तमना न जातुचिदपि प्राप्तोऽमतत्वं, सदा । सद्धर्मे नितराम्रतिन्दददमुष्याःसम्मतोऽभूत्ततः ॥ शा०केष्वब्धिवसुक्ष्मा(१८४१)परिमिते कस्यापि वश्यात्मनः । शश्वत्प्रार्थनया कमश्नरमहाभागैः समाकारितः ॥ धर्म्मोद्धारकृतोमहर्षितुलितस्य श्री५रमेशप्रभोः । सम्मत्याऽत्र कृतोमुजफ्फरपुरे विद्यालयेऽध्यापकः(३)॥ २ ॥ ३ ॥ ४ ॥ (विशेषकम्) श्रीमद्गोभिलगृह्यसूत्रनिवहेऽन्तेवासिनां प्रक्षुते । सम्राट्स्थापितसत्परीक्षाविधौ पूर्णोपकारक्षमाम् ॥ व्याख्यां पूर्वकृतिप्रगल्भलिखितच्छायातिहृद्यां व्यधात् । नाम्नेमां "मृदुलां" शराब्धिवसुभू (१८४५) शा० के तपस्यर्जुने ॥ वारे भूमिभुवोदिवाकरतिथौ साम्राज्यभाजि प्रभौ । जॉर्ज पञ्चमके नकेऽत्र सुखिनः स्वे स्वेऽधिकारे स्थिताः ॥ तस्यैवातिगुणे मुजफ्फरपुरे संस्थापिते प्रोन्नते । नानाशास्त्रपरिश्रिते ननु महाविद्यालयेऽध्यापयन्(४) ॥ ५ ॥ ६॥ (युग्मम्) विद्वांसोऽमत्सरा नूत्नां प्रत्नव्याख्याश्रितां पुरा । लोकन्ते चेदिमां क्षुद्रां सफलः स्याच्छ्रमोह्ययम् ॥ ७ ॥ इति ॥ यत्नेन गच्छतोमार्गे स्खलनं चेन्महीयसाम् । हसन्त्यसाधवस्तत्र समादधति सज्जनाः ॥ १ ॥ इति च ॥ (१) आगमशास्त्रं शिवोक्तम् । (२) विचार्य ज्ञापितोमहाराज्या सेवाऽऽसक्तमनाअभूदित्यन्वयः । (३) श्रौत-स्मार्त्ता-ऽऽगमकर्मकाण्डस्य । (४) अस्य व्यधादिति गतेनाभिसम्बन्धइति युग्मम् ॥

प्राप्तिस्थानम्— चौखम्बा संस्कृत पुस्तकालय बनारस सिटी ।

• श्रीः * सव्याख्यस्यास्य श्रीमद्गोभिलीय गृह्यसूत्रस्य शुद्धिपत्रम्- अत्र- “मूलादर्थेऽर्थतोमूले वाचयित्वा विचारिते । मुद्राप्रमादजा हानिरचिरादपयास्यति ॥ १॥

शुद्वम् पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्वम् शुद्वम् पृष्ठम् पङ्क्तिः चर्य्यम् ६ ५ उत्तर उत्तरो ३९ ३३ फलमा ८ २७ आचमनविधिः । नित्यहोमविधिः ४० १ मग्नि ११ ८ तधा तथा ४३ ८ ह्यग्निः ,, १९ नित्यहोमविधिः । वैश्वदेवाङ्गविधिः ४६ १ श्वच ,, ३१ गृह गृह्य ४८ २ त्कार्य्यं १३ २६ तन यन ,, ३३ स्यवै ,, २८ ( ) (पृ. ४१-पं. ९) ४९ २० वह्नि १४ ९ स्विकृत् स्विष्टकृत ,, २७ पूर्वे १६ ३३ बलीह बलीन् ह ५२ १७ प्रद्भु २१ ३० नित्यहोम

५ शुद्धिपत्रम् । अशुद्धम् शुद्धम् पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् पृष्ठम् पङ्क्तिः पोथः पोतः ८९ २९ पुरुषः पूरुषः १२३ ३४ प्रका प्रक्रा ९३ १ त्राचि त्राच १२४ १४ शौच शौचि ,, २ ह्यतपु दृष्टत्पु १२६ १८ सूत्र सूत्रे ९४ ८ त्वाम्य स्वाम्य १२७ १७ ममसा मनसा ,, १८ स्वष्वं त्स्वयं १२९ १३ मृमयं मृन्मयं ,, ३१ सष्ठ्यं सष्ठ्वं १३० २२ प्राकशः प्राक्शः ९६ १० दोऽपि देऽपि १३३ १९ अङ्गि अङ्घ्रि ,, १९ चिवि विधि ,, २१ यीवैं यीवैं ,, ३१ मादवे मानवे १३४ ११ क्रिया ह्क्रिया ९६ २० निभिः दिग्भिः ,, २३ यद्य यद्यु ९७ १० उले उल्ले १३५ ११ न्यया निया १०० २१ महे भट्ट १३६ १९ नसूव नसुव १०३ १४ तिच्चा तिचा ,, २० हुरि हुति १०९ ८ दग्घन्ध दग्धन्ध १३८ २३ प्राक्या प्राक्प्रा ,, १३ पन्थां पन्थाः १४० ९ प्राक्थौ प्राक्पौ ,, १९ यांटि तानू लोट् यां लोट् १४२ २१ त्वथनो त्वर्थनो १११ ३१ शाष्णंः शीष्णंः १४३ १९ दूव्यम् दूव्यः १११ १९ भतृ भ्रातृ १४६ ३० नोडुयां नोड्डुयां ११३ २ लिङ्गस्य लिङ्गविशेषस्य १४७ १७ अथ द्वितीय प्रपाठकः । ११४ १५ तीव जीव ,, २१ नर्शपौर्णमास- दाराहरण- टिपलोपे टिलोपे १४८ २९ विधिः विधिः ११६ १ णा कु ण कु १६८ १ स्तानू तान् ,, २७ क्लृपते कल्पते ,, २ दर्शपौर्णमास- अथज्ञाति- ,, ति ,, ति(१-८-१७) ,, १० विधिः कर्म्म ११८ २ स्यानेषु स्थानेषु १६९ १३ भवति भवसि ११९ २ स वै सावै १६४ २६ सुरा सुरा-उदकम् ,, ३ विष्णुषु विषयेषु ',, २९ त्वाष्ट त्वाष्ट्रम् ,, १९ व्युह्य व्यूह्य १६५ २६ दर्शपौर्णमास- अथविवाहः। विवाहविधिः चतुर्थीयकर्म्म १७४ १ विधिः । १२० १ याऽजपु याऽअपू ,, ३३ मकार माकार १२१ ३० कम्ममन्त्र कमन्त्र १७६ १४ स्मर्ता स्मर्ती १२२ २० दोया दोषा १७७ २८

नतश्चाऽऋ: actually, could it be ततश्चाऽऋ? Look at the right stem. But wait, in Vedic texts, is there "लतश्चाऽऋ"? Or could it be ऋतश्चाऽऋ? Wait, look at the apostrophe: ाऽऋ. That is -ा ऽऋ? Wait, नतश्चाऽऋ vs लतश्चाऽऋ - wait! Look at the first letter of Right: is it 'ल'? No, look at line 29: 'म्लान' has 'ल'. Line 25: 'रल्थात्' has 'ल'. Line 26: 'किल्विष' has 'ल'. They all have the modern Devanagari 'ल' with the left bump and down loop. But the letter in Row 1: it has a loop on the left and a cross: wait, is it 'क्त'? 'क्ततश्चाऽऋ'? No, it's 'ऋ'! Wait! Look at 'ऋ': ऋ has a vertical line, a loop to the left... wait, no! Look at 'ऋ' in line 15: ऋश्च! The ऋ has that exact shape! Wait, look at row 1: नतश्चाऽऋ? Look at the first letter in row 1 right (शुद्धम्): it doesn't look like 'ल', wait, look at 'ऋ'! No, look at

४ शुद्धिपत्रम् । अशुद्धम् शुद्धम् पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् पृष्ठम् पङ्क्तिः एतस्मिन एतस्मिन् २६९ ९ अर्हणाविधिः संस्कारकुशण्डि पितुतः पितुः ” १२ कापपरिशिष्टम् २७६ १ आचार्य आचार ” २९ कृणवाम कृणवामा ” १४ करत्रं करणं २६० ३३ यत्रे यत्ते २७७ २३ प्रपाठकस्य प्रपाठकस्य २६१ १४ थण थैण्डण ” २६ तत्रतत्येह तत्रवेष्टयन्तितत्येह ” ६७ अर्हणाविधिः सं०कु०परिशिष्टम् २७८ १ धुप्यर्क धूपर्क २६४ १७ अछनौ अवनौ ” २३ सैन्धयै सैरन्ध्र्यै ” २२ पसु चक् ” ” नितन्तराः निस्तन्तराः २६६ ८ विपातः निपातः ” २६ श्झर्म शर्म्म ” ” तैहृदये तैर्हृदयै ” २८ नीयस्य नीयस्य ” २४ प्रगतमन प्र(गत)मन ” ३० पादमन्वश्व पादमन्वश्व २६७ १२ मत्वथ मत्वर्थ ” ३० मयपर मपर ” १२ म्भागा म्भागा ३७९ ८ स्योदुप स्यादुप ” २९ यर्णागम वर्णागम ” २६ मन्त्रार्थ मन्त्रार्थं ” ३१ अर्हणाविधिः सं०कु०परिशिष्टम् २८० ९ गृह्णीयात गृह्णीयाद् २६८ ४ तेतश्च तेजश्च २८० ३ द्यर्थ दृर्थ ” ७ वाकच वाक्च ” ४ यसोऽसी यशोऽसी ” १५ मामवन्तु सामवन्तु ” ” र्थीया र्थीथो २६९ २८ समौनस्यं सौमनस्यम् ” ८ दत्स्ना त्स्ना २७१ २७ चकारः चकाराः ” १० पठ्यते पठ्यते ” ३२ ध्यायन ध्यायन् ” ३२ नभ नञ २७२ २० वास्तवन्ते वास्त्वन्ते २८१ ११ संज्ञाया संज्ञा ” २१ बह्वच बह्वृच २८३ १२ नेदार्थ नेकार्थ ” २५ दृष्टिः हृष्टिः ” १५ पुनर्य पुनर्यं २७४ ८ भिच्छन्ति मिच्छन्ति ” १९ न्युनर न्युनर् ” १२ मातॄणां मातृणां २८५ १७ सम्महेमो सम्महेमा २७६ २६ श्रीदत्ता श्रीदृत्तो २८८ ५ षरिषामा पामा ” २७ ऽथैवम् ऽप्येवम् ” ७ पुरप्य पुनरप्य ” २४

This image is completely blank and contains no text to transcribe.