भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 138, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 138

१० ] भोजदेवसंवादवर्णनम् ८९ सोदर्यो यस्य वीरव्रजमुकुटमणीर्वीरमो विश्वजेता सः श्रीहम्मीरवीरः समरभुवि कथं जीयते लीलयैव ॥ २० ॥ तद्वातुलुंठितार्थाऽर्यननिविदमते र्मानमुन्मूलयंन्तो निःशंके मेनिरे तां स्फुटसुभटतया ये तृणायापि नैव । औदीच्यास्तेऽपि सेवां विदधति महिमासाहिमुख्या यदीयां सः श्रीहम्मीरवीरः समरभुवि कथं जीयते लीलयैव ॥ २१ ॥ देशो यस्याप्युदग्रं कृतसुकृतजनाचारचारुप्रदेशो दुर्गे दुर्गाह्यमेवाहितधरणिभुजां श्रेणिभिश्श्वेतसापि । अन्योन्यस्पर्द्धिवीर्याऽजिनगुणिगणसोप्याहवे वीरवाराः सः श्रीहम्मीरवीरः समरभुवि कथं जीयते लीलयैव ॥ २२ ॥ अंगो नांगानि धत्ते कलयति न पुनर्युद्धलिंगं कलिंगः काश्मीरः स्मेरमास्यं न वहति तनुते शौर्यसंगं न वंगः । गार्जे नो गुर्जरेंद्रः प्रथयति पृथुधीर्धैर्य्य कौशेयकापे सः श्रीहम्मीरवीरः समरभुवि कथं जीयते लीलयैव ॥ २३ ॥ यस्याग्रे नैव किंचिद्————पतिर्भातिशुष्कोठकंठो र्यं नात्यक्षनाथः प्रथितकृपणधीर्जीवरक्षामभीप्सुं । आत्मक्षेमाय मंत्रं जपति गजपतिर्यत्कटाक्षेण दृष्टः सः श्रीहम्मीरवीरः समरभुवि कथं जीयते लीलयैव ॥ २४ ॥ शूरः कश्चन कश्चनापि मतिमान्दाक्षिण्यवान्कश्चन प्राज्ञः कश्चन कश्चनापि सुकृती दाता पुनः कश्चन । इत्येकैकगुणप्ररूढमहिमा जागर्ति भूयान् जनः सर्वैः श्रेष्ठगुणैरधिष्ठिततनुर्हम्मीरवीरः परं ॥ २५ ॥ एतस्याधिपतेस्तयोन्नतकरांभोजप्रसादोदयात् दोष्मंतः श्रियमाप्नुवंति तदिदं मंस्या स्म मात्यद्भुतं । किं चिंतामणयः स्फुरंति न नखाः किं कामधेनो स्तना नांगुल्यस्तलमस्य वा किसलयाः कल्पद्रुमाणां न किं ॥ २६ ॥ 12 k