भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 140, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 140

१० ] हम्मीरदेववीरयुद्धवर्णनम् ९१

श्रीवीरमेंद्रो दिशि माघवत्यां दिशि प्रतीच्यां महिमाख्यसाहिः । श्रीजाजदेवो दिशि दक्षिणस्यां दिश्युत्तरस्यामपि गर्भंरूकः ॥ ३८ ॥ आग्नेयभागे रतिपालवीरः समीरभागे तिचरः शकेशः । ईशानभागे रणमल्लमल्लः श्रीवैचरो नैर्ऋतनामभागे ॥ ३९ ॥ इत्थं यथाशक्तिकृतप्रतिज्ञा वीरा रणोत्साहलसच्छरीराः । हम्मीर हम्मीर इति ब्रुवाणा शकाधिपीये शिबिरे निपेतुः ॥ ४० ॥ द्रुतमेव केपि परिखामपूरन् अदहन्परे दलिकदुर्गमुच्छ्रितं । न्यविशंत चांतरितरेतिगत. पटवासरज्जुनिचयानपरेऽलुनन् ॥ ४१ ॥ धीरं धीरं यातरे माऽ कुलत्वं चापाग्रे नो बाहुजा संतु के ऽमी । दूर्वालाचं मंख्यपीमान् लुनीमः शब्दाद्वैतं जातमेवं शकानां ॥ ४२ ॥ केचित्कृपाणाँलगुडाँश्च केचि चापान्परे केचन मुद्गराँश्च । आक्रम्यमाणा नृपवीरवौरै स्तदाशकेंद्रा जगृहुर्जवेन ॥ ४३ ॥ श्रुत्वाखिलास्वपि ककुप्सु मृदंगनादान् आतंककंपितहृदो यवना जवेन । संदेहमूर्ज्जितमिताः किल जीवितव्ये कर्त्तं किमद्य भवितेत्यवदन्सदैन्यं ॥ ४४ ॥ श्रावं श्रावं सिंहनादान् भटानां भीताश्चक्रु- सारसी यामिमेंद्राः । तामाकर्ण्य त्राससंतोतिजीवं लावा क्वापि क्वापि नेशुस्तुरंगाः ॥ ४५ ॥ कराग्रायग्रनिशितासिदंड—दीप्रप्रभाप्रज्वलितप्रदीपैः । उत्सारितध्वांतचया वितेनु वीरा यथेच्छं रणरंगलीलां ॥ ४६ ॥ निष्कासयामास रणाय यो यः शकः क्षुधांधो युधि यद्यदंगं । तत्तल्लुनानाः किल तस्य तस्य न चाहमान. कुतुकाय कस्य ॥ ४७ । भीता जीवाघातमाकर्ण्य सद्यो म्लेच्छा यावद्दिक्षु चक्षु. क्षिपंति । बाणास्तावत्प्रेरिताश्चाहमानै विध्यंति स्मैवाशु मर्माणि तेषां ॥ ४८ ॥ चाहमानभटपाणिपंकजौ-न्मुक्तमार्गणगणैश्वितीकृताः। रेजिरे करिवरा रणांगणे पर्वता इव नवोलसच्छदाः ॥ ४९ ॥