भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 58, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 58

१ ] पूर्वजवर्णनम् ९

  • यत्सौन्दर्यवशीकृतेव विजयश्रीकन्यका संगरे सर्वानप्यपहाय राजतनुजान् दौर्भाग्यदग्धानिव । उद्वोढुं यमुपागता करतलं स्पृष्ट्वापि सद्यो महः सूनुं कीर्तिसुतामसूत तदिदं लोके महत्कौतुकं ॥ ९४ ॥ कर्णाटश्चटुपाटवप्रकटनो लाटः कपटप्रद- श्चोलश्वासविलोमहृत् परिगलद्वीजर्जरो गुर्जरः । अंगः संगररंगभंगुरमतिः संपद्यते स्म क्षणात् दिक्कुक्षिभरि यत्प्रयाणपटहध्वाने समुत्सर्पति ॥ ९५ ॥
  • “गांभीर्येण विनिर्जितोहममुने” त्यंभोनिधे त्वं वृथा खेदं मास्म कृथा जनः किल जनं दृष्ट्वा समाश्वासयेत् । सत्त्वाधारतया तथोन्नततया पश्यैष देवाञ्चलो जिग्ये ऽनेन तथा यथा नयनयो र्हित्वा गतो गोचरं ॥ ९६ ॥ यावत्कर्तु मयं ववांछ विलसत्कोदंड माजौ करे तावद्वैरिनृपः पुरैव विलसत्कोदंडमाधात्पुरः । एतस्मात्कयमन्यया प्रकुपितात्साक्षात्कृतांतादिव प्राणत्राणविधिर्दिगंतबलिभूः स्वर्गं गतानामपि ॥ ९७ ॥ निर्विण्णोयमरीन्निहत्य गणशोप्याजौववाह क्षमां इत्याकर्ण्य निधत्त दर्पिततमान् रे भूपुजो मा भुजान् । दुर्लक्ष्यं किमु वेधसापि चरितं जानीय नास्याखिलं बाह्यामेव वहत्यसौ सुमहतीमेनां न चांतर्गतां ॥ ९८ ॥ पंचाप्यस्य करेण दानविधिना कल्पद्रुमा निर्जिता एकैकां कलिकां बलिव्यतिकराद्दत्त्वांगुलीं स्वामिव । आसन्नांगुलिकाः स चाभिरभवत्पंचांगुलिः पप्रथे लोकेपि व्यवहार एष न भवेत्प्राग्भिः किमंगीकृतं ॥ ९९ ॥ उज्जत्येष विपक्षवृत्तिमपि नो खड्गं करात्कर्हिचित् नांगुल्यापि यदि स्पृशेद्वृणवतोप्यस्मान्सपक्षानपि । 2 k