भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 85, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 85

३६ श्रीहम्मीरमहाकाव्ये [ सर्गः क्रमागतोदयस्थानं भास्वान् लब्ध्वा स वाग्भटः । कान्कान्भूमीभृतो नैव पादाक्रांतानरीरचत् ॥ १२८ ॥ निवेश्य देशसीमासु चतुर्दिक्षु बलं निजं । सुखं द्वादशवर्षाणि स्वयं राज्यं स तेनिवान् ॥ १२९ ॥ तस्मिन्स्वर्लोकलोलाक्षी—कटाक्षविशिखावलैः । वीरयोगव्रतावाप्यां वेध्यतामुपचालरे ॥ १३० ॥ तन्नंदनो जगन्नेत्रा—नंदनश्चंदनद्रुवत् । जैत्रप्रतापः श्रीजैत्रसिंहोऽभूद्भूमिबल्लभः ॥ १३१ ॥ युग्मं समूलकार्षकषिता—ऽन्यायसंतमसोदयः । तिग्मांशुरिव लोकानां यः प्रियं भावुकोऽभवत् ॥ १३२ ॥ सद्वंशस्यापि यच्चाप—दंडस्पाहो अनौचिती । जग्राह दोषमेवास्य समाजे संगते द्विषां ॥ १३३ ॥ बिभ्रत्सदानभोगत्वं सुमनःश्रेणिसेवितः । शचीवरयितुर्लीलां यो भूमिष्ठोप्यचूचुरत् ॥ १३४ ॥ कर्णजाहं जगाहाने शौर्ये यद्दुजदंडयोः । चकंपिरे शिरांसि द्राक् दृढानामपि भूभृताम् ॥ १३५ ॥ यदातंकतमग्रस्ते शत्रुशौर्यनभोमणौ । व्यक्तं शोकतमोभासी तन्नारीणां कचच्छलात् ॥ १३६ ॥ सद्वंशस्याप्यैकमत्यं न यच्चापस्य यस्य च । पृष्ठं यद्युध्यदात्माच्यः परेषां न पुनः परः ॥ १३७ ॥ अगण्यपुण्यलावण्य—रसप्रसरसारणिः । हीरादेवीति तस्यासी त्प्रेयसी श्रेयसी गुणैः ॥ १३८ ॥ सौंदर्येण जिता यस्या रतिस्तामेव भेजुषी । जगदे वह्निदग्धस्य शरणं वह्निरेव वा ॥ १३९ ॥ भुंजाना भूभुजा साकं सा कंदर्परसं भृशं । शुभं गर्भं दधातिस्म विस्मयैकपदं सतां ॥ १४० ॥