जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

यहाँ दिए गए पृष्ठ का पंक्ति-दर-पंक्ति देवनागरी पाठ्य-प्रतिलेखन (transcription) प्रस्तुत है:

अरिष्टाध्यायः ॥४॥ ११९ अथ अल्पायुर्भोगाः । षष्ठाष्टमे व्यये पापे लग्नेशे दुर्बले सति ॥ अल्पायुरनपत्यो वा शुभदृग्योगवर्जिते ॥ ६८ ॥ क्रूरषष्ट्यंशके वाऽपि रन्ध्रेशे भानुजेऽपि वा ॥ पापान्विते पापखेचे चाल्पमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ६९ ॥ व्ययार्थौ पापसंयुक्तौ शुभदृष्टिविवर्जितौ ॥ क्रूरषष्ट्यंशसंयुक्तौ वाऽल्पमायुर्विनिर्दिशेत् ॥ ७० ॥ इति द्वात्रिंशद्वत्सरान्तर्भूतबालारिष्टयोगारिष्टस्वल्पायुर्भेदाः समाप्ताः ॥ अथाधुनाऽल्पायुर्भोगाः उच्यन्ते । लग्नात् षष्ठेऽष्टमे व्यये वा ( ६।८।१२ ) पापे विद्य- माने लग्नेशे च दुर्बले = बलहीने तथा शुभग्रहाणां दृष्ट्या योगेन च रहिते जातोऽल्पायु- र्वाऽनपत्यः = सन्तानहीनो भवति । अपि वा योगान्तरमुच्यते । रन्ध्रेशोऽष्टमेशेऽपि वा भानु- जे = शनैश्चरे क्रूरषष्ट्यंशे ( प्रथमाध्याये षष्ट्यंशचक्रं विलोक्यम् ) विद्यमाने पापखेचे च ( रन्ध्रेशे ) पापान्विते जातस्याल्पमायुर्विनिर्दिशेदिति । अथवा लग्नात् व्ययार्थों = द्वादश- द्वितीयौ, पापग्रहेण संयुक्तौ, शुभग्रहाणां दृष्ट्या रहितौ, तथा क्रूरषष्ट्यंशगतौ च भवेतां तदा जातस्याल्पमायुर्विनिर्दिशेदिति ॥ ६८–७० ॥ अस्मिन् बालारिष्टप्रकरणे द्वात्रिंशद्वर्षान्तर्गतानां बालारिष्टयोगारिष्टाल्पायुषां भेदाः प्रवर्णिताः अत्रोदाहरणे ( सू० शं० रा० मं० ) अनेन प्रथमो योगः । द्वितीययोगे ( म० बु० श० ) अस्मिन् मं = ३।१।२०, श = ०।०। २५। तृतीययोगे ( सू० रा० ) द्वितीयभावे सू = १।४।२० द्वादशभावे रा = ११।५।५०। इति प्रकल्प्य विवेचनीयम् । अत्र यान्युदाह- रणानि दर्शितानि तानि कल्पनामात्राण्येव, केवलं बालबोधार्थानीति । पापग्रह छठे, आठवें और बारहवें हों, लग्नेश बलरहित हो, शुभग्रहसे दृष्ट-युत न हो तो वह बालक अल्पायु या अनपत्य (सन्तानरहित) होता है ॥ ६८ ॥ अष्टमेश या शनि क्रूरषष्ट्यंशकमें हों पाप पापग्रह युक्त हों तो अल्पायु जाने ॥ ६९ ॥ पापग्रहसे युक्त द्वादश द्वितीयभवन में हों और शुभग्रहकी दृष्टिसे हीन हों क्रूरषष्ट्यंशकमें हों तो अल्पायु जाने ॥ ७० ॥ अथारिष्टभङ्गाः । अथाधुना पूर्वोक्तेष्वरिष्टयोगेषु सत्स्वपि कैश्चिद्ग्रहयोगैररिष्टानां परिहारो भवति, अतस्ते- ऽरिष्टभङ्गयोगाः समुच्यन्ते— अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecide अत्यंतसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौम Decidetal सौम Decidetal अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौम Decidetal अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecidant अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecidant अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecide अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecide अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecide अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौमDecide अत्यन्तसत्त्वे यदि लग्ननाथे सौम्यान्विते तादृशदृष्टियोगे ॥ केन्द्रस्थिते पापद्दशा विहीने सद्भाग्ययुग् जीवति दीर्घमायुः ॥ ७१ ॥ लग्ननाथे=जन्मलग्नेशे, अत्यन्तसत्वे = पूर्णबलयुक्ते (स्ववर्गगतो ग्रहो भवति पूर्ण- बलः ), सौम्यान्विते = शुभग्रहयुक्ते, तादृशानामर्थाच्छुभग्रहाणां दृष्टियोगे (शुभग्रहदृष्ट इत्यर्थः ), केन्द्रस्थिते ( १।४।१०।७ भावगते ), पापग्रहाणां, दृशा = दृष्ट्या, विहीने स जातोऽरिष्टयोगे सत्यपि, सद्भाग्ययुक्तमुत्तमसुखभोगादिसहितो दीर्घमायुश्चिरकालं जीवति । ९ उक्तमपि—

---

(चित्र/कुण्डली चक्र का विवरण):

• १ (लग्न) : श.
• २ : सू.
• ३ : वृ.
• ४ : मं. बु.
• ५ : गु.
• ६ : सू.
• ८ : श.
• १० :
• ११ :
• १२ : रा.