जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

२१२ सटीकजातकापारिजाते- चन्द्रे वृषोदयगते यदि षड्भिरन्यैर्दृष्टेऽतिबाल्यवयसि क्षितिनायकः स्यात् । तुङ्गस्थितैकखचरे निजमित्रयातैरन्यैः समेति नरपालसमानभोग्यम् ॥ २४ ॥ चन्द्र इति । वृषोदयगते = वृषराशिलग्ने ( स्वोच्च इति यावत् ), चन्द्रे विलसति, अन्यैः = स्वेतरैः ( सू. मं. बु. गु. शु. श. ) षड्भिर्ग्रहैर्दृष्टे जातोऽतिबाल्यवयसि ( कौमार एव ) क्षितिनायकः = राजा स्यात् । तुङ्गेति । तुङ्गस्थितैकखचरे = स्वोच्चंगत एकस्मिन् ग्रहे, निजमित्रयातैः = स्वराशिगतैर्वा मित्रराशिस्थितैरन्यैः षड्भिर्ग्रहैः । इदमुक्तं भवति । कश्चिदेको ग्रह उच्चं गतो भवेत्तस्योच्चगतस्येतरे ये षड् ग्रहाः स्वराशिगता वा मित्रराशिगता भवेयुस्तदा जातो नरपालस्य = राज्ञः समानभाग्यं समेति राजसमो भवेदित्यर्थः ॥ २४ ॥ जिस मनुष्यके जन्म-समयमें वृषलग्नमें चन्द्रमा हो उसे अन्य छः ग्रह देखते हों तो अत्यन्त बचपनमें ही राजा होवे । एक ग्रह उच्च का हो और अन्य सब ग्रह निज या मित्र- गृहमें प्राप्त हों तो उसका भाग्य राजाके समान हो ॥ २४ ॥ वर्गोत्तमे वा यदि पुष्करांशे सारेन्दुदेवेन्द्रगुरौ नृपालः । कर्मस्थिते शोभनदृष्टियुक्ते सम्पूर्णगात्रे शशिनि क्षितीशः ॥ २५ ॥ वर्गोत्तम इति । सारेन्दुदेवेन्द्रगुरौ = भौमचन्द्राभ्यां सहिते गुरौ ( मं. चं. बृ. ) वर्गो- त्तमे = स्वत्रवर्गोत्तमनवांशे पूर्वोक्ते, यदि वा पुष्करांशे = प्रति राशि ये केचिदंशाः पुष्करांशाः शुभदाः पठिताः ( १ अ० ५८ श्लो० द्रष्टव्यः ) तस्मिन्पुष्करांशे गत इति. जातो नृपालः = राजा भवति । कर्मस्थिते इति । सम्पूर्णगात्रे = पूर्णबिम्बे (पूर्णिमायां) शशिनि चन्द्रे, कर्मस्थिते= दशमभावगते, शोभनदृष्टियुक्ते=शुभग्रहावलोकिते च जातः क्षितीशो राजा भवतीति ॥ २५॥ जिस मनुष्यके जन्मसमयमें वर्गोत्तम वा पुष्करांशमें बृहस्पति मङ्गल और चन्द्रमाके साथ हो वह राजा हो । पूर्ण चन्द्रमा शुभग्रहसे दृष्ट युत होकर कर्ममें स्थित हो तो राजाहोवे॥२५॥ गुरुसितयुतचन्द्रे चापगे चन्द्रसूनौ यदि तनुगृहयाते भूमिजे कन्यकायाम् । मृगसुखभवनस्थे भानुपुत्रे नृपः स्यादतिशयबलयुक्तः सर्वभूपालपूज्यः ॥ २६ ॥ गुर्विति । गुरुसिताभ्यां युक्ते चन्द्रे ( बृ. शु. चं. ) चापगे = धनुराशिगे, चन्द्र- सूनौ = बुधे, यदि तनुगृहयाते=लग्नमुपगते, भूमिजे=मङ्गले कन्यकायां=कन्याराशि गते, भानुपुत्रे=शनैश्चरे, मृगसुखभवनस्थे = मृगो मकर एव सुखभवनं चतुर्थो भावस्तस्मिन् स्थिते (मकरगतचतुर्थभावमुपगत इत्यर्थः) ।