भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 313, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 313

गुलिकस्य तु संयोगे दोषान् सर्वत्र निर्दिशेत् । यमकण्टकसंयोगे सर्वत्र कथयेच्छुभम् ॥ दोषप्रदाने गुलिको बलीयान् शुभप्रदाने यमकण्टकः स्यात् । अन्ये च सर्वे व्यसनप्रदाने मान्द्युक्तवीर्यार्द्धबलान्विताः स्युः ॥ इति ॥ ६ ॥ यदि सूर्यसे युक्त गुलिक हो तो पितासे विरोध करनेवाला हो । चन्द्रमासे युक्त हो तो माताको क्लेश देनेवाला हो । मंगलसे युक्त हो तो छोटे भाईसे रहित हो । बुधसे युक्त हो तो उन्मादी हो । बृहस्पतिसे युक्त हो तो पाखण्डी और दूसरोंका दूषक हो । शुक्रसे युक्त हो तो स्त्रीजनित रोगसे निहत हो और नीच स्त्रीका स्वामी हो । शनि से युक्त यदि शनितनय (गुलिक) हो तो सौख्यसे युक्त हो । राहुसे युक्त हो तो जहर खिलानेवाला हो । केतुसे युक्त हो तो गृहादिके जलानेवाला होता है । विष नाडीसे युक्त गृहमें गुलिक हो तो राजा भी निश्चय भिक्षुक होवे । जन्म कालमें उपग्रहसे युक्त ग्रह जातकके अनिष्ट फलको करते हैं ॥ ८-९ ॥ अथ संवत्सरफलम् ! प्रभवशरदि जातः साहसी सत्यवादी सकलगुणसमेतः कालविद्धर्मशाली । विभवशरदि कामी निर्मलो नित्यतुष्टः प्रबलधनसमेतो बन्धुविद्यायशस्वी ॥१०॥ शुक्लाब्दे परदारको गतबलस्त्यागी मनस्वी भवे- न्मन्त्री कार्यपरोऽतिभाषणपटुर्जातः प्रमोदाभिधे । धर्मी दानपरायणः सुतधनः शान्तः प्रजोत्पत्तिजो नीतिज्ञो निपुणः कृपालुरनिशं चाङ्गीरसाब्दे धनी ॥ ११ ॥ जातः श्रीमुखवत्सरे परवधूलोलः शुचिर्वित्तवान् योगी राजकरो महाधनबलख्यातो भवाब्दे भवः ॥ लुब्धश्चञ्चलधीः कृशामयतनुः क्रोधी युवाब्दे भिषक् जातो धातृभवोऽन्यदारनिरतः कार्यार्थवादी शठः ॥ १२ ॥ श्रीमानीश्वरवत्सरे बलमतिर्जातो गुणग्राहकः सत्कर्मा बहुधान्यवत्सरभवो भोगी वणिग्वृत्तिमान् । क्रूरः पापरतः प्रमाथिशरदि क्रोधी विबन्धुः सुखी जातो विक्रमवत्सरे यदि धनी सेनापतिः शौर्यवान् ॥ १३ ॥ वृषशरदि दरिद्रो वीतलज्जो विकर्मा दिनकरसमतेजोरूपवान् चित्रभानौ । यदि निजकुलविद्याचारधर्मः सुभानौ बहुधनबलशाली तारणान्दे विवेकी ॥१४॥ जातः पार्थिववत्सरे नरपतिः श्रीमानतुल्यः सुखी कामी भीरुशीलवित्तगुणवान् पापी व्ययाब्दे यदि । वाग्मी सर्वजिदब्दकेऽतिबलवान् शास्त्री गुणी तत्त्ववित् सम्पन्नो यदि सर्वधारिजनितः शिल्पी नृपालप्रियः ॥ १५ ॥ शोकी दुष्टपरोऽतिपापनिरतः क्रूरो विरोध्यब्दके मायावी मदनातुरो विकृतिजो मन्त्रक्रियातन्त्रधीः । निर्मोही विगुणोऽतिदीनवचनः पापी खराब्दे खलः, सर्वानन्दकरो नृपप्रियनरो मन्त्रार्थविन्नन्दने ॥ १६ ॥ विजयशरदि धर्मी सत्यसम्पन्नशाली, यदि जयशरदि स्याद्राजतुल्यो नृपो वा । मदनरतिविलोलो मन्मथाब्दे जितारि- र्गुणधनरहितः स्याद्दुर्मुखाब्दे विशीलः ॥ १७ ॥