जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)
Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary
वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 321, कुल 588 में से
संदर्भ में पढ़ेंमान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥६॥ २६५ २६ उत्तरभाद्रः, २७ रेवती । अत्रोत्तराषाढास्यान्तिमं चतुर्थांशं तथा श्रवणस्यादिमं पञ्चद- शांशं ( २५२ ) शतद्वयाधिकद्विपञ्चाशतकलामानकमभिजन्नाम नक्षत्रमुच्यते । तत्केवलै फलादेशार्थमेव । 'वैश्वप्रान्त्यङ्घ्रिश्रुतितियिभागतोऽभिजित्स्यादिति, रामाचार्योक्तेः । तेषां नक्षत्राणां नामान्तराप्यत्रोक्तानि । १ अश्विनी = तुरङ्गः, दस्रः, अश्वियुक्, अश्विनी, हयः । २ भरणी = यमः, कृतान्तः, भरणी, याम्यभम् । ३ कृत्तिका = हुताशनः, अग्निः, बहुला, कृत्तिका । ४ रोहिणी = विधिः, विरिञ्चिः, शकटं, रोहिणी । ५ मृगशिराः = सौम्यः, चान्द्रः, अग्रहायणी, उडुपः, मृगशिरः । ६ आर्द्रा = तारकाः, रौद्रम्, आर्द्रा । ७ पुनर्वसुः = आदित्यम्, पुनर्वसु, सुरजननी । ८ पुष्यः = तिष्यः, पुष्यः, अमरेज्यः । ९ श्लेषा = आश्लेषा, अहिः, भुजङ्गः । १० मघा = पितृ, जनकः, मघा । ११ पू. फ. = फल्गुनी, भाग्यभम् । १२ उ. फ. = अर्यमा, उत्तरभगम् । १३ हस्तः = भानुः, हस्तः, अरुणः अर्कः । १४ चित्रा = त्वष्टा, चित्रा, सुरवर्द्धकिः । १५ स्वाती = मरुत, वातः, समीरणः, वायुः, समीरः । १६ विशाखा = द्विदैवतम्, इन्द्राग्निकम्, शूर्पभम् । १७ अनुराधा = अनूराधा, मैत्रम् । १८ ज्येष्ठा = कुलिशतारा, शतमखः, सुरस्वामी, ज्येष्ठा । १९ मूलम् = असुरः, मूलम्, ऋतुभुक् । २० पू. षा. = पूर्वाषाढा, पयः, सलिलम्, जलम्, तोयम् । २१ उ. षा. = उत्तराषाढा, विश्वम् ( चतुर्थ-चरणमभिजित् ) । २२ श्रवणा = श्रोणा, विष्णुः, हरिः, श्रुतिः, श्रवणः । २३ धनिष्ठा = श्रविष्ठा, वसु, धनिष्ठा । २४ शतभिषा = प्रचेताः, शततारकाः, वरुणभम् । २५ पू. भा. = अजैकपादः, अजपात्, पूर्वप्रोष्ठपदम् ॥ २६ उ. भा. = अहिर्बुध्न्यम्, उत्तराप्रोष्ठपात् । २७ रेवती=पूषा, रेवती, पौष्णभम् । इत्येतानि नक्षत्राणां नामान्तराणि मुनिभिः क्रमात् सङ्कीर्तितानि । अन्यान्यपि नामान्त- राणि ग्रन्थान्तरेभ्यो ज्ञेयानि ॥ ४०-४४ ॥ तुरङ्ग, दस्र, अश्वियुग्, अश्विनी, हय ये अश्विनीके नाम हैं१ । यम, कृतान्त, भरणी, याम्य ये भरणीके नाम हैं २। हुताशन, अग्नि, बहुला, कृत्तिका ये कृत्तिकाके नाम हैं ३ । विधि, विरिञ्चि, शकट, ये रोहिणीके नाम हैं ४ ॥ ४० ॥ सौम्य, चान्द्र, अग्रहायणी, उडुप, मृगशिर ये मृगशिराके नाम हैं ५। तारका, रौद्र, आर्द्रा ये आर्द्राके नाम हैं ६ । अदिति, पुनर्वसु, सुरजननी ये पुनर्वसुके नाम हैं ७ । तिष्य पुष्य, अमरेज्य ये पुष्यके नाम हैं ८ । आश्लेषा, अहि, भुजङ्ग ये श्लेषाके नाम हैं ९ । पितृ, जनक, मघा, ये मघा के नाम हैं १० । फल्गुनी, भाग्य ये पूर्वाफाल्गुनीके नाम हैं ११ । अर्यमा, उत्तरभग, ये उत्तराफाल्गुनीके नाम हैं १२ । भानु, हस्त, अरुण, अर्क ये हस्तके नाम हैं १३ ॥ ४१ ॥ त्वष्टा, चित्रा, सुरवर्धकि ये चित्राके नाम हैं १४ । स्वाती, मरुत्, वात, समीरण, वायु, समीर ये स्वातीके नाम हैं १५ । विशाखा, द्विदैवत, इन्द्राग्निक, शूर्पभ ये विशाखाके नाम हैं १६ ॥ ४२ ॥ अनुराधा, मैत्र ये अनुराधाके नाम हैं १७ । कुलिशतारा, शतमख, सुरस्वामी, ज्येष्ठा, ये ज्येष्ठाके नाम हैं १८ । असुर, मूल, ऋतुभुज् ये मूलके नाम हैं १९ । पयः, पूर्वाषाढ, सलिल, जल, तोय ये पूर्वाषाढके नाम हैं २० । उत्तराषाढके विश्व उसके ४ थे चरणके नाम अभिजित् मुनिगणों ने कहा है २१ ॥ ४३ ॥ श्रोणा, विष्णु, हरि, श्रुति, श्रवण ये नाम श्रवणके हैं २२ । श्रविष्ठा, वसु ये नाम धनि- ष्ठाके हैं २३ । प्रचेताः, शततारका, वरुण शतभिषके नाम हैं २४। अजैकपादः, अजपात्, पूर्वप्रो- ष्ठपद्, पूर्वभाद्रके नाम हैं २५ । अहिर्बुध्न्य, उत्तरा, प्रोष्ठपात, उत्तराभाद्र पदके नाम हैं २६ । पूषा, रेवती, पौष्ण ये रेवतीके नाम हैं २७ । ये नक्षत्रोंके नाम मुनि लोग क्रमसे कहे हैं ॥४४॥