भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 431, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 431

पञ्चमषष्ठभावफलाध्यायः ॥ १३ ॥ ४०५ अर्फेन्दुजान्वितः = सूर्यांबुधाभ्यां सहितः, पुत्रेशः = पञ्चमेशः, युग्मांशे = समराशिन- वांशे अथवा भानुजांशे = शनेः (मकरकुम्भान्यतरस्य) नवांशे विद्यमानः स्यात्तदा तस्मिन् योगे दत्तपुत्रस्य सम्प्राप्तिर्भविष्यति ॥ ४१ ॥ पुत्रराशीशः = पञ्चमभावपतिः यत्र तत्र, मंदांशे=मकरकुम्भान्यतरराशिनवांशे भ- वेत्, गुरुभार्गवौ = बृहस्पतिशुक्रौ स्वराशौ भवेतां (गुरुर्धनुर्मोनन्यतरे, शुक्नो वृषतुलान्य- तरे) तदा जातस्य पूर्वं = प्रथमं, दत्तसुतप्राप्तिर्भवति, ततः परं नार्याः = स्वस्त्रियाः पुनरौ- रसः पुत्रो भवति ॥ ४२ ॥ यदि शुक्लपक्षे जन्म स्यात् तथा वलाधिकाः = पूर्णबलशालिनः खेटाः (त्र्यधिकाः) मन्दांशके (मकरकुम्भान्यतरराशिनवांशे) स्थिता भवेयुः, तदानीं यदि गुरुः सुख (४) स्थाने भवेत्तदा जातस्य दत्तपुत्रेण सन्ततिर्भवति ॥ ४३ ॥ Notes-अत्र युग्मशब्देन मिथुनस्यापि ग्रहणं भवति । तेन 'युग्मोदये मिथुनरा- शिलग्ने, 'युग्मांशे = मिथुनराशिनवांशे' इत्यपि व्याख्यानं स्यात् । अग्रे 'मन्दांशके' 'भानुजांशके' च दर्शनात् युग्मेत्यत्र मिथुनग्रहणमदोषमिति विचिन्त्यम् ॥ ३८-४३ ॥ पुत्र स्थानमें परिपूर्ण बलवान् कोई भी ग्रह प्राप्त हो और पुत्रनाथ अस्त हो तो दत्तक आदि पुत्र हो ॥ ३८ ॥ चन्द्रमा पापग्रहके गृहमें हो पुत्रेश नववें में हो और लग्नेश त्रिकोणमें हो तो दत्तक पुत्र की प्राप्ति हो ॥ ३९ ॥ पुत्रनाथ सम राशिमें हो वा चतुर्थ स्थानमें हो तथा शनिके नवांशमें हो तो दत्तक पुत्र होवे ॥ ४० ॥ सम राशिके नवांशमें, शनिके नवांशमें सूर्य और चन्द्रमासे युक्त पुत्रेश हो तो इस योगमें दत्तक पुत्रकी प्राप्ति होती है ॥ ४१ ॥ पुत्र राशिका स्वामी शनिके अंशमें हो, अपनी राशिमें गुरु और शुक्र हों तो पहले दत्तक पुत्र हो, फिर स्त्रीसे पुत्र प्राप्ति होवे ॥ ४२ ॥ शनिके अंशमें शुक्ल पक्षके अधिक बलवाले ग्रह हों यदि गुरु पुत्र-स्थान में हो तो दत्त पुत्र हो ॥ ४३ ॥ विलग्नस्थे धरासूनौ निधनस्थे दिवाकरे । सुखे वा शुभसंदृष्टे पुत्रः कालान्तरे भवेत् ॥ ४४ ॥ लग्ने दिनेशत नये रन्ध्रस्थानगते गुरौ । पञ्चमे दुर्बले रिष्फे भौमे कालान्तरे सुतः ॥ ४५ ॥ इदानीं बिलम्बेन पुत्रोत्पत्तियोगावाह-विलग्नस्थ इति द्वाभ्याम् । धरासूनौ = मङ्गले, विलग्नस्थे = जन्मलग्नमुपगते, दिवाकरे = सूर्ये, निधनस्थे = अष्टमभावगते, अथवा सुखे= चतुर्थभावमुपगते तस्मिन्च्छुभग्रहेण सन्दृष्टे सति, कालान्तरे = विलम्बेन (अधिकवयसि ) पुत्रः भवेत् । तथा च होरारत्ने- "भौमे विलग्नयाते चाष्टमराशिस्थिते दिनेशलुते । सूर्ये वाऽल्पसुतर्के पुत्रः कालान्तरे भवति" इति । दिनेशत नये = शनैश्चरे, लग्ने गतवति, गुरौ रन्ध्रस्थान-(८) गते, पञ्चमे भावे दुर्बले सति, भौमे रिष्फे = द्वादशे भावे गतवति कालान्तरे = विलम्बेन सुतो जायते। पाराशरीये च-"लग्ने मन्दे गुरौ रन्ध्रे व्यये भौमसन्विते । शुभदृष्टे सुतङ्गे वा चिरात् पुत्रमुपैति सः ॥" इति ॥ ४४-४५ ॥ लग्नमें मंगल हो अष्टममें वा सुखमें सूर्यपर शुभग्रहकी दृष्टि हो तो कालान्तरमें पुत्र होवे ॥ ४४ ॥