भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 465, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 465

सप्तमाष्टमनवमभावफलाध्यायः ॥१४॥ ४३६ जातकके जन्म समय लग्न निर्बल हो तो लग्नेश और अष्टमेशकी दशा विशेष कष्ट देने वाली होती है। यदि लग्नेश बली हो तो बादमें विशेष सुख हो। अष्टमेशकी दशामें मृत्यु हो५८ देहेशो च विनाशपे बलयुते केन्द्रत्रिकोणस्थिते तद्युक्तग्रहपाकभुक्तिसमये रोगापवादः फलम् । रन्ध्रेशस्तनुपञ्च खेंचरयुतौ केन्द्रत्रिकोणस्थितौ रन्ध्रस्थानगतस्य पाकसमये मृत्युं समेति ध्रुवम् ॥ ५६ ॥ देहेश इति । देहेशो = लग्नस्वामिनि, च = अथवा विनाशपे=अष्टमेशे बलयुते केन्द्र- त्रिकोणस्थिते च सति तद्युक्तग्रहपाकभुक्तिसमये = तथाभूतेन लग्नेशाष्टमेशान्यतरेण युक्तस्य ग्रहस्य पाकभुक्तिकाले रोगापवादः = व्याधिभयम् फलं प्राप्नुयाज्जातक इति । रन्ध्रेशः = अष्टमेशः, तनुपः = लग्नेशश्चैतौ, खेचरयुतौ =येन केनचिद् ग्रहेण युक्तौ, केन्द्र- त्रिकोणस्थितौ च भवेतां तदा रन्ध्रस्थानगतस्य = अष्टमभावस्थितस्य ग्रहस्य पाकसमये जातो ध्रुवम् = अवश्यमेव मृत्युं समेति = प्राप्नोति ॥ ५६ ॥ लग्नेश तथा अष्टमेश बलवान् हों केन्द्र या त्रिकोणमें स्थित हों तो उससे युक्त ग्रहकी दशाभुक्तिमें रोग और अपवाद फल होता है। अष्टमेश तथा लग्नेश दोनों किसी भी ग्रह से युक्त तथा केन्द्र, त्रिकोणमें हो तो अष्टम स्थानमें स्थित ग्रहकी दशामें निश्चय मृत्युको प्राप्त होता है ॥ ५९ ॥ नो चेदष्टमखेचरौ यदि तनुप्राप्तेन सञ्चिन्तये- न्मन्दे लग्नगतेऽथवाऽष्टमगते तत्पाकभुक्तौ मृतिः । रन्ध्रेशोदयनायकौ सखचरौ युक्तग्रहो दुर्बलो यस्तस्य द्युचरस्य पाकसमये भुक्तौ च मृत्युं वदेत् ॥ ६० ॥ नो चेदिति । पूर्वश्लोके (५९) यदुक्तं 'रन्ध्रस्थानगतस्य पाकसमये मृत्युं समेति ध्रुवम्' तत्र रन्ध्रे ग्रहाभावे सति तनुप्राप्तेन=लग्नगतेन ग्रहेणार्थाल्लग्नगतग्रहस्य पाकसमये मृत्युं सञ्चिन्तयेदिति । अथ मन्दे=शनैश्चरे लग्नगते, अथवा अष्टमगते सति तत्पाकभुक्तौ = शनिदशान्त- र्दशायाम् जातस्य मृतिः स्यात् । अपि च रन्ध्रेशोदयनायकौ = अष्टमेशलग्नेशौ सखचरौ = केनचित्स्वेतरग्रहेण सहितौ भवेतां तदा तत्र यो ग्रहो दुर्बलो युक्तस्तस्य ग्रहस्य पाकसमये तस्यैव भुक्तौ च जातस्य मृत्युं वदेदिति ॥ ६० ॥ यदि ऐसा (८ वें में ग्रह) न हो तो लग्नमें प्राप्त ग्रहसे विचारे। शनि लग्नमें वा अष्टममें हो तो उसकी दशा भुक्तिमें मृत्यु हो। अष्टमेश और लग्नेश जिस ग्रहसे युक्त हो वह युक्त ग्रहकी दशा और भुक्तिमें मरण कहे ॥ ६० ॥ इदानीं मारकग्रहदशाभुक्तौ कदा मरणं स्यादित्याह— लग्नात्पञ्चमराशिपेन सहितव्योमाटनानां दशा- संख्याभानुहृतावशेषगृहगे मृत्युं दिनेशे सति । पुत्रेशो न वियच्चरेण सहितः स्वाब्देन सञ्चिन्तये- ल्लग्नेशेन युताब्दमङ्गविहृतं संक्रान्तिपूर्वं दिनम् ॥ ६१ ॥ लग्नादिति । जन्मलग्नात् पञ्चमराशिपेन = पञ्चमेशेन सहितानां, व्योमाटनानां = ग्रहाणां, दशासङ्ख्याभानुहृतावशेषगृहगे =दशासमामानानि द्वादशभिर्विभज्य शेषमिते राशौ गतवति दिनेशे = सूर्ये सति जातस्य मृत्युं वदेत् । अथ यदि पञ्चमेशो न केनापि वियच्चरेण=ग्रहेण सहितो भवेत्तदा स्वाब्देन=स्वदशा-