जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

४३८ सटीकजातकपारिजाते- अथ यदि लग्नेशेनाष्टमेशेन वा न कश्चिद् ग्रहः संयुतो भवेत्तदा तत्खेटान्वितराशि- नायकदशा = तेन खोटेन (लग्नेशाष्टमेशान्यतरेण) अन्वितो यो राशिरर्थाल्लग्नेशाष्टमे- शान्यतरो ग्रहो यस्मिन् राशौ भवेदित्यर्थः, तन्नायकस्य = तद्राशीशग्रहस्य दशा देहिनां = जनिमतां नाशप्रदा = मृत्युदा भवति । अथोक्तग्रहदशायां कदा मरणमित्याह- खेटानामिति । योगकर्तृग्रहाणां प्रथमागत- स्य = पूर्व प्राप्तस्य फणिनः = राहोः क्रमात् पाकापहारे = भुक्तौ मरणम् । अत्रेदं तावदवधे- यम् । मृत्युदशायां राहुप्रभृतिग्रहदशाभुक्तिर्मृत्युकर्त्री भवति, न ततः पूर्वमिति ॥ ५५ ॥ लग्नेश अष्टम, षष्ठ या द्वादश गृहमें हो, राहुके साथ वा केतुके साथ हो तो लग्नेश या अष्टमेशसे संयुक्त ग्रहकी दशा मृत्यु देनेवाली हो । यदि लग्नेश या अष्टमेशके साथ ग्रह न हो तो उससे युक्त राशिके स्वामी की दशा मनुष्योंको नाश करने वाली होती है। पूर्वोक्त ग्रहों में क्रमसे पहले राहु की अन्तर्दशा प्राप्त होने पर मृत्यु कहे ॥ ५५ ॥ व्यापाररन्ध्रतनुनाथशनैश्चराणां मध्ये विधुन्तुदयुतो विबलग्रहो यः । तत्पाकभुक्तिसमये मरणं नराणां तद्युक्तवीक्षकनभोगदशान्तरे वा ॥ ५६ ॥ व्यापारेति । दशमेशाष्टमेशलग्नेशशनैश्चराणां चतुर्णां मध्ये यो ग्रहो विबलो विधुन्तु- दयुतः = राहुयुतो भवेत् तस्य ग्रहस्य पाकभुक्तिसमये, अथवा तद्युक्तस्य ग्रहस्य, तद्वीक्षकस्य ग्रहस्य वा दशान्तरे नराणां मरणं वाच्यम् ॥ ५६ ॥ दशमेश, अष्टमेश, लग्नेश और शनिके मध्यमें राहुयुत और बलरहित जो ग्रह हो उस की दशा भुक्तिमें मनुष्योंका मरण होता है। वा उसके साथी या दर्शी ग्रहकी अन्तर्दशा में मृत्यु होती है ॥ ५६ ॥ नाशे नाशपतौ तु तद्ग्रहदशाभुक्तौ समेत्यामयं लग्ने लग्नपतौ तु लग्नपदशाभुक्तौ शरीरातभाक् ॥ पश्चादामयनाशनं तनुसुखं मोदश्च सञ्जायते रन्ध्रेशे बलसंयुते तनुपतेर्दाये मृतिर्देहिनाम् ॥ ५७ ॥ नाश इति । नाशपतौ = अष्टमभावेशे, नाशे = अष्टमभावगते तु तद्ग्रहदशाभुक्तौ= अष्टमेशग्रहदशान्तर्दशाकाले जातः आमयं = रोगं समेति = प्राप्नोति, रोगी भवेदित्यर्थः । लग्नपतौ लग्ने गते तु जातः लग्नपदशाभुक्तौ = लग्नेशग्रहदशान्तर्दशाकाले, शरीरार्ति- भाक् = शरीरक्लेशयुक्तः ( रुग्णः) स्यादिति । अथात्र लग्नेशाष्टमेशग्रहयोर्मध्ये रन्ध्रेशे = अष्टमेशग्रहे, बलसंयुते = बलीयसि सति पश्चात्, आमयनाशनं = व्याधिविमुक्तिः, तनुसुखं = शरीरसुखम्, मोदश्च=हर्षश्च सञ्जा- यते । तथा तनुपतेः = लग्नेशग्रहस्य, दाये=दशायाम्, देहिनां मृतिः स्यात् ॥ ५७ ॥ अष्टमेश अष्टममें हो तो उसकी दशा भुक्ति प्राप्त होने पर रोग होता है लग्नमें लग्नेश हो तो उसकी दशाभुक्तिमें पहले शरीरमें दुःख होता है, बाद रोगका नाश होकर शरीर का सुख होता है, हर्ष होता है। यदि अष्टमेश बली हो तो लग्नेशकी दशामें मनुष्यों की मृत्यु होती है ॥ ५७ ॥ जातस्य जन्मसमये विबले विलग्ने लग्नेश्नरन्ध्रपतिपाकमतीव कष्टम् । पश्चादतीव सुखमेति विलग्ननाथे वीर्यान्विते निधनपस्य मृतिं दशायाम् ॥५८॥ जातस्येति । जन्मसमये विलग्ने विबले = बलहीने सति लग्नेश्नरन्ध्रपत्योः पाकं (दशा) जातस्यातीव कष्टं = दुःखदं भवति । तत्र विलग्ननाथे- लग्नेशे वीर्यान्विते-पूर्ण- बलयुक्ते सति पश्चादनन्तरमतीव सुखमेति । तथा निधनपस्य = अष्टमभावपतेः दशायाम् मृतिः स्यात्तस्य जातस्येति ॥ ५८ ॥