जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

४६२ सटीकजातकपारिजाते- नवम स्थानमें चन्द्रमाको कोई ग्रह न देखते हों तो राजयोगमें उत्पन्न हो तो भी दीक्षित राजा होवे ॥ २२ ॥ सुरगुरुशशिहोरास्वाकिदृष्टासु धर्मे गुरुरथ नृपतीनां योगजस्तीर्थकृत् स्यात् । नवमभवनसंस्थे मन्दगेऽन्यैरदृष्टे भवति नरपयोगे दीक्षितः पार्थिवेन्द्रः ॥ २३ ॥ सुरगुरुशशिहोरास्विति । सुरगुरुः = वृहस्पतिः, शशी = चन्द्रः, होरा = जन्मलग्नम् तासु आर्किदृष्टासु = शनिनाऽवलोकितासु, अथ = तथा, गुरुः धर्मे = नवमे भवेत्, तदा नृपतीनां योगजः = कस्मिंश्चिद्राजयोगे जायमाने जनः, तीर्थकृत्=शास्त्रकर्त्ता स्यात् । तथा च विशेषवचनम्- गुरुशशिलग्ना दृष्टा कोणेन तु नवमगो यदि गुरुः । नरनाथजन्मजातः शास्त्रकरो भवति न च नृपः ॥ नवमभवनसंस्थ इति । मन्दगे = मन्दं ( स्वल्पं ) गच्छतीति मन्दगस्तस्मिन् = शनै- श्चरे, अन्यैः = इतरग्रहैः, अदृष्टे = नावलोकिते तत्र नरपयोगे = कस्मिंश्चिद्राजयोगेऽपि सति जातो नरः, दीक्षितः = प्रव्रज्यामुपगतः, पार्थिवेन्द्रः = राजाधिराजः ( King of Kings ) स्यात् । अत्र राजयोगाभावे निगदितयोगे जातो नरः प्रव्रज्यामुपेयादिति । तथोक्तमपि- "नवमस्थाने सौरो यदि स्थितः सर्वदर्शनविमुक्तः । नरनाथयोगजातो नृपोऽपि दीक्षान्वितो भवति ॥ नृपयोगस्याभावे योगेऽस्मिन् दीक्षितो नरो जातः । निःसन्दिग्धं प्रव्रदद्योगस्यास्य प्रभावेन" इति ॥ २३ ॥ गुरु, चन्द्रमा और लग्न पर शनिकी दृष्टि हो और बृहस्पति नवममें हो तो राजयोगमें उत्पन्न भी तीर्थ (शास्त्र) करने वाला हो। नवम भवनमें शनि किसीसे देखा न जाता हो तो राजयोगमें भी दीक्षित राजेन्द्र होता है ॥ २३ ॥

+---------------+---------------+
| २   | १ ल. | १२ | ३   | २   | १   |
| ३   |      | ११ | ४   |     |१२वृ.चं|
| ४ चं|  १.  |१० मं|५र.बु.शु| २.  | मं. ११|
| ५ र.|      | ९ वृ| ६   |     | १० श.|
| बु. ६ शु.| ७ श.| ८ | ७ | ८ | ९   |
+---------------+---------------+

इदानीं ग्रहाणां संयोगेन प्रव्रज्याभेदानाहेत आरभ्योूनचत्वारिंशच्छूलोकावधि । सितार्कभौमार्कसुता महाबलाः सुरेज्यभूनन्दनभानुभानुजाः । कुजेन्दुवागीशशनैश्चरा इसे समं गताश्चेज्जनयन्ति तापसम् ॥ २४ ॥ सिताकेंति । १-सिताकेंभौमार्कसुताः = शुक्र-सूर्य-कुज-शनैश्चराः । वा- २-सुरेज्यभूनन्दनभानुजाः = गुरु-भौम-सूर्य-शनैश्चराः । वा- ३-कुजेन्दुवागीशशनैश्चराः = कुज-चन्द्र-गुरु-शनैश्चराः- यदि महाबलाः = पूर्णबलसंयुक्ताः सन्तः समं गताः = यत्र तत्रैकत्र सम्मिलिताः स्यु- स्तदा तापसं = वानप्रस्थं जनयन्ति । अत्रान्यतमयोगे जातो नरस्तपस्वी भवतीत्यर्थः ॥२४॥ शुक्र, सूर्य, मंगल और शनि या वृहस्पति, मंगल, सूर्य और शनि या मंगल, चन्द्रमा वृहस्पति और शनि पूर्णबली होकर एक स्थानमें हों तो तपस्वी उत्पन्न करते हैं ( इन तीनों योगोंमें उत्पन्न जातक तपस्वी होता है ) ॥ २४ ॥