जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

राशिशीलाध्यायः ॥१॥ २५ अथ कस्यचिन्मते “दिग्वर्गैक्ये वैशेषिकः” तथा कस्यचिन्मते “दिग्भिः श्रीधामयोगः” इति दृश्यते । परञ्च दिग्वर्गैक्यं तदैव भवितुमर्हति यदि सर्वेषां होरात्रिशांशकाश्च भवेयुरन्यथा दिग्वर्गैक्यमाकाशपुष्पवदसम्भवमित्यतोऽवगम्यते यन्मते दिग्वर्गैक्यं सम्भावि तन्मते सर्वेषां होरात्रिशांशकाश्चावश्यमेव सम्भाव्यन्त इति विवेचनीयं महात्मभिः । तेषां विशेषयोगानां फलं पृथक् पृथक् यथावसरं वक्ष्य इति शेषः ॥ ४४-४६ १/२ ॥ अथ पारिजातादिदशवर्गसंज्ञाचक्रम् ।

२	३	४	५	६	७	८	९	१०	वर्गैक्ये
पारिजात	उत्तम	गोपुर	सिंहासन	पारावत	देवलोक	ब्रह्म-लोक	शक्र-वाहन	श्रीधाम	योगः
अपने २ मूलत्रिकोण, गृह, उच्चभाग, और वर्गोत्तर्मोके योगसे एवं अपने २ दशवर्गके
संयोगसे उत्पन्न उत्तम आदि वैशेषिकांश ( विशिष्टयोग ) होते हैं, यह विद्वानोंका मत है ।
उसमें दशवर्गमें तीन अपने वर्गके हों तो उत्तम, चार हों तो गोपुर, पांच हों तो सिंहासन,
दो हों तो पारिजात, छ हों तो पारावत, सात और आठ हों तो देवलोक, नव हों तो
ऐरावत योग होता है । इन विशिष्ट योगोंके फल अलग २ कहे जायेंगे ॥ ४४-४६ १/२ ॥
अथषड्वर्गाः सप्तवर्गाश्च ।
विलग्नहोराद्रेष्काणनवांशद्वादशांशकाः ॥ ४७ ॥
त्रिंशांशकश्च षड्वर्गः शुभकर्मसु शस्यते ।
सप्तांशयुक्तः षड्वर्गः सप्तवर्गोऽभिधीयते ॥ ४८ ॥
जातकेषु च सर्वेषु ग्रहाणां बलकारणम् ॥ १/२ ॥
अथात्र षड्वर्गं सप्तवर्गञ्चाह—विलग्नेति । विलग्न-होरा-द्रेष्काण-नवांश-द्वादशां-
शकाः-त्रिंशांशकश्चेति षड्वर्गः कथ्यते । असौ षड्वर्गः शुभकर्मसु शस्यते । तयोक्तं
रामाचार्येण—
“.............गेहं होराऽथदृक्कन्नवमांशकसूर्यभागाः ।
त्रिंशांशकश्च षडिमे कथितास्तु वर्गाः सौम्ये शुभं भवति चाशुभमेव पापैः” इति ॥
अयं षड्वर्गः सप्तांशेन युक्तस्तदा सप्तवर्गोऽभिधीयते = कथ्यते सुधीभिरिति । असौ
सप्तवर्गः सर्वेषु जातकेषु ग्रहाणां बलकारणं भवति । यतो जातके बहुत्र सप्तवर्गांत एव ग्रहा-
णां बलानि विचार्यन्ते ॥ ४७-४८ १/२ ॥
लग्न, होरा, द्रेष्काण, नवांश, द्वादशांश और त्रिंशांश ये षड्वर्ग हैं । षड्वर्ग शुभकर्मों-
में शुभ कहे गये हैं । षड्वर्गमें सप्तांशके मिलानेसे सप्तवर्ग होता है । यह सप्तवर्ग समस्त
जातकोंमें ग्रहोंके बलका हेतु कहा गया है, याने सप्तवर्गसे ग्रहोंके बलका विचार
होता है ॥ ४७-४८ १/२ ॥
अथ भावानां नामानि ।
कल्पोदयाद्यतनुजन्मविलग्नहोरा वागर्थमुक्तिनयनस्वकुटुम्बभानि ॥
दुश्चिक्यविक्रमसहोदरवीर्यधैर्यकर्णस्तृतीयभवनस्य भवन्ति संज्ञाः ॥ ४६ ॥
पातालवृद्धिविबुकचित्तिमातृविद्यायानाम्बुगेहसुखबन्धुचतुष्टयानि ।
धीदेवराजपितृनन्दनपञ्चकानि रोगांगशस्त्रभयषष्ठरिपुक्षतानि ॥ ५० ॥
जामित्रकामगमनानि कलत्रसम्पद्यूनास्तसप्तमगृहाणि वदन्ति चार्याः ।
रन्ध्रायुरष्टरणमृत्युविनाशनानि धर्मो गुरुः शुभतपोनवभाग्यभानि ॥ ५१ ॥
३ जा०