जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

५०४ सटीकजातपारिजाते- अथ देहजीवपरिज्ञानमुच्यते । प्रतिराशि नवखण्डानि ( अंशाः ) भवन्ति । तेषु सव्यमार्गे प्रथमोऽशो देहसंज्ञोऽन्तिमोऽशो जीवसंज्ञो भवति । एतद्विलोममपसव्यकेऽर्थात्प्रथमो जीवसंज्ञोऽन्त्यो देहाभिधो भवति । एतच्चक्रलेखनप्रकारः पाराशरीये— द्वादशारं लिखेच्चक्रं तिर्यगूर्ध्वसमानकम् । गृहा द्वादश जायन्ते सव्यचक्रे यथाक्रमम् ॥ द्वितीयादिषु कोष्ठेषु राशीन्मेषादिकाँल्लिखेत् । एवं द्वादशराश्याख्यकालचक्रमुदीरितम् ॥ विश्वर्क्षपूर्वाभाद्रं च रेवती सव्यतारकः । एतद्दशोडुपादीनामश्विन्यादौ च वीक्षयेत् ॥ विशदस्तत्प्रकारस्तु कथ्यते शृणु पार्वति ! । देहजीवौ मेष-चापौ दशाद्यचरणस्य च ॥ मेषादिचापपर्यन्तं राशिपाश्च दशाधिपाः । देहजीवौ नक्रयुग्मौ दिगीशार्काष्टभूधराः ॥ षड्वेदशरलोकाश्च राशिपाश्च दशाधिपाः । दक्षादिदशताराणां तृतीयचरणेषु च ॥ गौर्देहो मिथुनं जीवो द्विकार्कैशदशांशकाः । अक्षिशराम्नायनाथास्ते दशाधिपतयः क्रमात् ॥ आश्विन्यादिदशोद्भूनां चतुर्थचरणेषु च । कर्कमीनौ देहजीवौ कर्कादिनवमेश्वराः ॥ दशाधिपा नव ज्ञेयाः शृणु पार्वति ! निश्चितम् । याम्येज्यचित्रातोयर्क्षा उत्तराभाद्रतारकाः ॥ एतत्पञ्चोडुपादीनां भरण्यादौ च वीक्षयेत् । याम्यप्रथमपादस्य देहजीवावलीमृगौ ॥ नागागर्तुपयोधीपुरामाक्षीन्द्रर्कमेश्वराः । याम्यद्वितीयपादस्य देहजीवौ घटाङ्गने ॥ रुद्रद्विद्वन्नन्दचन्द्राक्षिरामाङ्गीपुरसेश्वराः । याम्यतृतीयपादस्य देहजीवौ तुलाङ्गने । सप्ताष्टाङ्गदिगीशार्कगजादिसरराशिपाः । देहजीवौ कर्कचापौ चतुर्थचरणे स्मृतौ ॥ वेदबाणाग्निनेत्रेन्दुसूर्येशदशनन्दपाः । सव्यमेवं विजानीयात् , अपसव्यं तु कथ्यते ॥ द्वादशारं लिखेच्चक्रं तिर्यगूर्ध्वसमानकम् । द्वितीयादिषु कोष्ठेषु वृश्चिकाद् व्यस्तमालिखेत् ॥ प्राजापत्यमहेन्द्राग्निश्रवणं च चतुष्टयम् । धातृवृद्धीक्षयेद् देहजीवौ कर्कधनुर्धरौ ॥ नवदिग्मुद्रसूर्येन्दुनेत्राग्निश्वब्धिराधिपाः । धातृद्वितीयचरणे तुलास्त्री देहजीवकौ ॥ षट्सप्ताष्टार्क रुद्रा दिङ्नवा गिरिराशिपाः । धातृतृतीयचरणे ( देह ) जीवौ कुम्भाङ्गनाधिपौ । षड्बाणाब्धिगुणाक्षीन्दु नन्ददिग्मुद्रराधिपाः । रोहिण्यन्तेपदे देहजीवावलिमृगौ स्मृतौ । सूर्येन्दुद्विगुणेष्वब्धितर्कशैलाष्टराधिपाः । चान्द्ररौद्रभगार्यम्णमित्रेन्द्रवसुवारुणम् । एतत्ताराष्टकं चैव विज्ञेयं चान्द्रवत् क्रमात् । देहजीवौ कर्कमानौ मृगाद्यचरणस्य च ! व्यस्तमीनादिकर्कान्तं राशिपाश्च दशाधिपाः । गौर्देहो मिथुनं जीव इन्द्रभस्य द्वितीयेके । त्रिद्वन्द्वह्वदिगीशार्कचन्द्रद्विभवनाधिपाः । देहजीवौ नक्रयुग्मौ मृगपादे तृतीयेके । त्रिबाणाब्धिरसागाष्टसूर्येशदशराधिपाः । मेषचापौ देहजीवाविन्द्रभस्य चतुर्थके । व्यस्तं चापादिमेषान्तं राशिपाश्च दशाधिपाः । एवं व्यस्ततरे ज्ञेयं देवजीवदशादिकम् । स्पष्टं तवाग्रे कथितं पार्वति ! प्राणवल्लभे ! ॥ अत्र प्रसङ्गाज्जन्मकालीननक्षत्रतो राशीनमंशावगमनप्रकारो लिख्यते । जन्मकाले गतन- क्षत्रसङ्ख्या त्रिभक्ता कार्या, शेषं चतुर्गुणं कार्यं, तज्जन्मनक्षत्रस्य वर्त्तमानचरणेन सहितं कुर्यादेवं फलं राशिमानं स्यात्; तस्य राशोः यत्पूर्णायुर्म्मानं तदेव तस्य पूर्णायुर्भवति । अथ जन्मनक्षत्रस्य वर्त्तमानचरणे यद् भुक्तमानं तद्राशिपूर्णायुर्मानेन सङ्गुणं नवशतेन भक्तं च कार्यं, फलं भुक्तदशामानं भवेत् । तदूनं पूर्णायुर्म्मानं भोग्यदशामानं स्यादिति । अत्रोदाहरणम्— कल्प्यते कस्यचिज्जन्म कृत्तिकानक्षत्रस्य चतुर्थचरणे वर्त्तते; तत्र चतुर्थचरणे भुक्तमानं दण्डादि ७।८। तदा— ‘गततारा त्रिभिर्भक्ता शेषं चत्वारिसङ्गुणम् । वर्त्तमानपदेनाढ्यं राशीनामंशको भवेत्’ ॥ इत्युक्तप्रकारेण गतनक्षत्रसङ्ख्या = २ । त्रिभक्ता तदा शेषं = २ । एतच्चतुर्गुणं जातं =