जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

अथ दशाफलाध्यायः ॥ १८ ॥ दशानुसारेण फलं वदन्ति मुनीश्वरा जातशुभाशुभं यत् । सारं समुद्धृत्य तथैव वक्ष्ये भेदं यथाविस्तरतो दशायाम् ॥ १ ॥ बलानुसारेण यथा हि योगो योगानुसारेण दशामुपैति । दशाफलः सर्वफलं नराणां वर्णानुसारेण यथा विभागः ॥ २ ॥ अथ दशाफलाध्यायो व्याख्यायते । तत्र जातस्य सकलं शुभाशुभं फलं ग्रहाणां दशान्तर्दशास्वेव परिणमन्तीति दशाविचार एवाभिहितः । ग्रहाणां दशाफलैरेव जातानां नराणां सर्वफलं सम्पत्स्यत इति दशाफलान्यत्रोच्यन्ते । दशानुसारेणेति श्लोकौ सरलार्थौ ॥ क्योंकि मुनि लोग जातकका शुभाशुभ फल दशाके अनुकूल ही कहते हैं, इस लिये दशाके भेदोंका सारभाग इकट्ठा करके इस १८ वें अध्यायमें कहता हूँ ॥ १ ॥ जिस प्रकार बलके अनुसार योग होते हैं उसी प्रकार योगके अनुसार दशा प्राप्त होती है । मनुष्योंके सभी फल दशाफलसे ही होते हैं। जैसे वर्णानुसारसे विप्रादि होता है ॥ २ ॥ अथ विंशोत्तरी महादशा । आदित्यचन्द्रकुजराहुसुरेशमन्त्रिमन्दज्ञकेतुभृगुजा नव कृत्तिकाद्याः । तेनो नयः सिनद्यातटधन्यसेव्यसेनानरा दिनकरादिदशाब्दसंख्याः ॥ ३ ॥ अधुना विंशोत्तरीमहादशायां सूर्यादिग्रहाणां दशावर्षाण्युच्यन्ते—आदित्येति । कृत्ति- काद्याः = कृत्तिकानक्षत्रमादियेषां ते, आदित्य-चन्द्र-कुज-राहु-सुरेशमन्त्रि-मन्द-ज्ञ- केतु-भृगुजाः = सूर्य-चन्द्र-मङ्गल-राहु-गुरु-शनि-बुध-केतु-शुक्रा दशापतयो भवन्ति । कृत्तिकादिनक्षत्रनवके अमी नव ग्रहा दशापतयः । एवं नक्षत्रचक्रे चारत्रयं दशापतयोऽर्थात् कृत्तिकोत्तरफल्गुन्युत्तराषाढेषु सूर्यः । रोहिणीहस्तश्रवणासु चन्द्रः । मृगशिरश्चित्राधनिष्ठासु भौमः । आर्द्रास्वातीशंततारासु राहुः । पुनर्वसु-विशाखा-पूर्वभाद्रेषु गुरुः । पुष्यानुरा धोत्तर- भाद्रेषु शनिः । श्लेषा-ज्येष्ठा-रेवतीषु बुधः । मघा-मूलाश्विनीषु केतुः । पूर्वफल्गुनीपूर्वाषा- ढभरणोषु शुक्रो दशापतिर्भवति । अथैषां दशावर्षाण्याह—तेनो नय इत्यादयः । अत्र कट- पयवर्गभवैरित्यादिवर्णवशेनार्था ऊहनीयाः। तेन सूर्यस्य तेनः=६ वर्षाणि । चन्द्रस्य नयः= १०. व.। भौमस्य सिन = ७ व. । राहोः दया = १८ व. । गुरोः तट = १६ व. । शनेः धन्य = १९ व. । बुधस्य सेव्य = १७ व. । केतोः सेना=७ व. । शुक्रस्य नरा=२० वर्षाणि दशामानं भवति । सर्वेषां योगः ६+१०+७+१८+१६+१९+१७+७+२०= १२० विंशोत्तरशतमिति विंशोत्तरीति संज्ञा ॥ ३ ॥ सूर्य, चन्द्रमा, मङ्गल, राहु, बृहस्पति, शनि, बुध, केतु और शुक्र इन नव ग्रहोंकी दशा होती है । कृत्तिकासे एक ९ नक्षत्रकी एक आवृत्ति दशा हुई । पुनः उत्तराफाल्गुनीसे एक ९ नक्षत्रकी दशा उक्त ग्रहोंकी हुई । फिर तृतीयावृत्ति उत्तराषाढसे एक ९ नक्षत्रकी उक्त ग्रहों की दशा हुई । सूर्यकी तेन ( ६ वर्ष ) चन्द्रकी नय (१० व) मङ्गलकी सिन (७ व) राहुकी दया (१८ व) गुरुकी तट (१६ व०) शनिकी धन्य (१९ व) बुधकी सेव्य (१७ व) केतुकी सेना ( ७ व) और शुक्रकी नरा (२० व) होती है ॥ ३ ॥ अथ ग्रहाणां विंशोत्तरीदशाबोधकचक्रम् । | दशाधिपाः | सूर्यः | चन्द्रः | मङ्गलः | राहुः | गुरुः | शनिः | बुधः | केतुः | शुक्रः | | नक्षत्राणि | कृ, उफ, उपाः | रो, ह, श्र. | मृ, चि, ध. | आ, स्वा, श. | पु, वि, पूभा. | पु, अनु, उभा. | श्ले, ज्ये, रे. | म, मू, अ. | पूफ. पूषा. भ. | | दशावर्षाणि | ६ | १० | ७ | १८ | १६ | १९ | १७ | ७ | २० |