भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 573, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 573

दशाफलाध्यायः ॥ १८ ॥ ५४७ शनि स्वोच्चमें नीच नवांशमें स्थित हो तो दशाकी आदिमें सुखफलको करता है। दशाके अन्त्य समयमें प्राणियोंको कष्ट फल देता है। नीच राशिमें उच्चांशमें हो तो दशाके अन्त्यमें सुख, दशाकी आदिमें शत्रु चोरका अधिक भय, दुःख और परदेशकी यात्रा हो॥ १३१॥ अथ बुधदशाफलम् । स्वकीयदाये गुरुबन्धुमित्रैरर्थार्जनं कीर्तिसुखं करोति । दौत्यं च सत्कर्महिरण्यपुण्यैर्धनायतिं वातरुजं कुमारः ॥ १३२ ॥ इदानीं बुधदशाफलमाह । सामान्येन कुमारस्य (बुधस्य) शुभफलमेवोक्तं, परञ्च यदि बुधो दुःस्थानादिगतो भवेत्तदा तद्दशायामशुभफलमपि भवति । अत्र विशेषः (१४२-१४३ श्लो.) द्रष्टव्यः ॥ १३२ ॥ बुध अपनी दशामें गुरु बन्धु मित्रसे धनप्राप्ति, कीर्ति, सुख करता है। दूत, सत्कर्म, सोनाके रोजगारसे धनलाभ और वातरोग करता है ॥ १३२ ॥ अथ बुधदशायामन्तर्दशाफलानि । बु. बु.—विचित्रगृहवित्ताप्तिं राजप्रीतिं महत्सुखम् । सर्वकार्यार्थसंसिद्धिं बुधे सौम्यदशान्तरे ॥ १३३ ॥ बु. के.—बन्धुपीडां मनस्तापं सौख्यहानिमरेर्भयम् । कार्यनाशमवाप्नोति केतौ सौम्यदशान्तरे ॥ १३४ ॥ बु. शु.—गुरुदेवाग्निविप्रेषु दानं धर्मप्रियं तपः । धनवस्त्राविभूषाप्तिं शुक्रे सौम्यदशान्तरे ॥ १३५ ॥ बु. सू.—वस्त्रभूषणवित्ताप्तिं राजप्रीतिं महत्सुखम् । धर्मश्रवणमाप्नोति रवौ बुधदशान्तरे ॥ १३६ ॥ बु. चं.—रोगारातिजनद्वेषं सर्वकार्यार्थनाशनम् । चतुष्पाद्भयमाप्नोति चन्द्रे सौम्यदशान्तरे ॥ १३७ ॥ बु. मं.—रोगादिभयनाशं च पुण्यकर्मफलं यशः । राजप्रीतिमवाप्नोति कुजे सौम्यदशान्तरे ॥ १३८ ॥ बु. रा.—मित्रबन्धुधनप्राप्तिं सुखविद्याविभूषणम् । राजप्रीतिमवाप्नोति राहौ सौम्यदशान्तरे ॥ १३६ ॥ बु. वृ.—इष्टबन्धुगुरुद्वेषं धनलाभं सुतार्तिम् । रोगादिभयमाप्नोति गुरौ सौम्यदशान्तरे ॥ १४० ॥ बु. श.—धर्मसत्कर्मवित्ताप्तिं सुखमल्पजनाधिपैः कृष्यादिनाशमाप्नोति शनौ सौम्यदशान्तरे ॥ १४१ ॥ विशेषः—उच्चराशिगतः सौम्यो नीचांशकसमन्वितः । करोति कर्मवैकल्यं निजदाये च वर्धनम् ॥ १४२ ॥ नीचस्थानगतश्चान्द्रिस्तुङ्गांशकसमन्वितः । पाकादौ विफलं सर्वं शुभमन्ते प्रयच्छति ॥ १४३ ॥ अधुना बुधदशायां सर्वेषामन्तर्दशाफलान्याह । तत्र श्लोकाः सरलार्था इति न व्याख्याताः ॥ १३३-१४३ ॥ बुधकी दशामें बुधकी अन्तर्दशा हो तो विचित्र गृह-वित्तकी प्राप्ति, राजाकी प्रसन्नता, भारी सुख, सब कार्य-अर्थकी सिद्धि होती है ॥ १३३ ॥ बुधकी दशामें केतुकी अन्तर्दशा हो तो बन्धुपीडा, मनमें ताप, सौख्यहानि, शत्रु भय और कार्यका नाश होता है १३४ ॥