कबीर सागर (11 भाग संपूर्ण)

( १०६ )

सुलतानबोध

पकके गिर पड़ता है मेवा खाकें पर । खौम है जब तक रहे इफलाकें पर ॥

साखी

दास गरीबी बन्दगी, सतगुरुका उपकार । मान बढ़ाई गर्बका, पचि पचि मरै गवौर ॥ मान बढ़ाई कूकरी, धरमराय दरबार । दीन लकुटिया बाहिरै, सब जग खाया फार ॥ मान बढ़ाई कूकरी, संतन पाई जान । पाण्डव जग पान न भई, सुपच विराजे आन ॥

१ राज्य । २ पहाड । ३ जंगल । ४ स्थानापन्न । ५ टाट । ६ सूर्य । ८ गुडडी । ९ जमीन मिट्टी । १० पानी । ११ अहली । १२ लज्जा, शरम । १३ बोल । १४ नेक = अच्छा । खो = स्वभाव । अर्थात् अच्छे स्वभावको मलेमानस आदमी । १५ ईसा पंगम्बर इसाई धर्मके प्रवर्तक मूल पुरुष । १६ अन्तम । १७ जगह । १८ वहाँ, उस जगह । १९ फकीर दो प्रकार के होते हैं । एक तो गदा (भीख मांगनेवाले) जिनको संसारी बंधवकी बहुत लालसा है मगर उनको मिलता नहीं । दूसरे दुर्बेस जिन्होंने संसारको अपने विचार द्वारा त्याग दिया है । २० इस जगह । २१ विल = हृदय ; रेश = जखम घाव । जाशय हृदय पर बोट खाये हुआ अर्थात् संसारसे उदास हुआ पुरुष । २२ विहतरी, भलाई, नसीहत, उपदेश, उत्तम उपाय । २३ हौसला = हिम्मत, उत्साह, कम हौसला = कमहिम्मत, अनउदार ॥ २४ रोजी, भोजन । २५ कदापि नहीं ; कभी नहीं । २६ शिकायत, उलाहना । २७ अतिथि । २८ दुःख मिटाने वाला । २९ सहानुभूति दिखाने वाला । ३० रोटी । ३१ विश्वास, यकीन । ३२ परीक्षा ३३ निकट । ३४ प्यास । ३५ भाग्य । ३६ एकसाथ । ३७ साथ । ३८ उरता । ३९ हटकर । ४० मठ । ४१ बाल । ४२ गिलास । ४३ वर्तन । ४४ थालीका ढकन । ४५ तैयारी, बनावट । ४६ खानेपीने के सामान । ४७ धन्यवाद । ४८ मुसलमानों एक खाना । ४९ प्रतिष्ठा । ५० बराबर, समान ५१ निन्दा, शिकायत । ५२ जाहिर प्रकट । ५३ कोध, कोप । खतावे किंदगार = ईश्वर का कोप । ५४ कर्ता ५५ लेना । ५७ खुशोके लिये । ५८ लज्जात = स्वाद । लज्जात बहुवचन है लज्जातको अर्थात् बहुतसे स्वाद । लज्जात दुनिया ॥ संसारी विषय वासनाका मुख । ५९ पीनेकी चीज । ६० भोजन, खाना । ६१ लाड । ६२ प्यार । ६३ समय । ६४ करना ; गुजरना । ६५ परिश्रम । ६६ अधिक । ६७ मर्जी, इच्छा, आज्ञा । ६८ दुख । ६९ चाहने वाला । ७० चाह । ७१ समझ । ७२ यहाँ मौलवीसे मतलब है मौलाना रुम । ७३ अधीनता । ७४ अभिमान । ७५ ईश्वरके भक्त । ७६ गरीब । ७७ अभिमान ७८ अपमान । ७९ निकट । ८० गरीबी, दीनता । ८१ सत्य । ८२ कच्चा । ८३ आसमान ।