कादम्बरी (पूर्वार्ध - चन्द्रकला-विद्योतिनी संस्कृत-हिन्दी टीका)

३२

प्रस्तवना

एवमेव यत्र तत्र प्रूफसंशोधनादिसाहाय्ये मिथिलाग्रन्थमालासम्पादकाहर्निशमस्मच्छुभचिन्तक-सोदरकल्प-व्याकरणाचार्य-पं० श्रीरामचन्द्रझाजी-महोदयान्मिथिलेशलब्धधौतप्रतिष्ठ-न्याय-व्याकरणा-चार्य-पं० श्रीजोगितामिश्रजी महोदयाच्च महानुपकारः सञ्जातस्तदर्थं तयोरानृण्यं सततं शिरसा सहर्षं धारयामि।

सर्वथा दुःस्थितिसङ्कुलेऽपि काले कृतपरिश्रमैः चौखम्बा-संस्कृतपुस्तकालयाध्यक्षैः गोलोकवासि-श्रेष्ठि-श्रीहरिदासगुप्तात्मज-श्रीजयकृष्णदासगुप्तमहोदयैः विस्तृतकलेवरं ग्रन्थमेनं संस्कृत-हिन्दीयुतमिदानीन्तनं यावत् छाप्यमुद्रितं प्रकाशयित्वा राष्ट्रस्य महानुपकारः कृतोऽतस्ते सर्वथा धन्यवादाहार्हाः।

यद्यपि 'आत्मनः प्रियतया तनुभाजा नात्मनः कृतिषु दूषणदृष्टिः इति न्यायान्मत्सदशसरागाणां स्वविरचितसन्दर्भे दोषहष्टिनैव जायते, तथापि स्वप्रेमपूर्णनयनावलोकनमात्रेण कस्यचित्सद्गुणत्वं न सम्भवितुमर्हतीत्येतद्ग्रन्थसमीचीनत्वासमीचीनत्वविचारणायां निष्पक्षन्यायभाजः सहृदया विद्वद्वरा एव प्रमाणम्। अपि च—

'मर्त्यैस्सर्वविदुरैर्विहिते क्व नाम ग्रन्थेऽस्ति दोषविरहः सुचिरन्तनेऽपि।'

इति न्यायाद् भ्रमप्रमादयोः स्वाभाविकत्वात् सीसकाक्षरदोषाद्वा यदत्र स्खलनं सञ्जातं तत् क्षमासारा विद्वद्वरा दयोदयमधुरदृशा निरीक्षमाणाः संशोध्य ससूचनं क्षमिष्यन्ते मामिति सप्रश्रयं निवेदयति—

'तद्विद्वांसोऽनुगृह्णन्तु चित्तश्रोत्रैः प्रसादिभिः।
सन्तः प्रणयवाक्यानि गृह्णन्ति ह्यनसूयवः॥
न चात्रातीव कर्त्तव्यं दोषहृष्टिपरं मनः।
दोषो ह्यविद्यमानोऽपि तच्चित्तानां प्रकाशते॥
निर्दोषतैकवाक्यत्वं क वा लोकस्य दृश्यते।
सापवादा यतः केचिन्मोक्षस्वर्गावपि क्वचित्॥'
इत्यादिमुक्तयो ह्यत्र स्मरणीयाः सुधीवरैः।
व्याख्याद्वयं समादाय विपमन्वापि चेतसि॥

मातृनवमी
वि० सं० २०१०
२/९ धर्मकूप, काशी

भावकः—
कृष्णमोहनठाकुरः