कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

१० सटीक कामसूत्रे [ १ अधिकरणे,

णाधिकरणसंख्यानमन्यनिरपेक्षार्थम्, श्लोकसंख्यानमहीनाधिकत्वज्ञा- पनार्थम् ।

उत्तरग्रन्थसन्धानायाह—

संक्षेपमिममुक्त्वाऽस्य विस्तरोऽतः प्रवक्ष्यते ।
इष्टं हि विदुषां लोके समासव्यासभाषणम् ॥ ८७ ॥

इति श्रीवात्स्यायनीये कामसूत्रे साधारणे प्रथमेऽधिकरणे
शास्त्रसंग्रहः प्रथमोऽध्यायः प्रथमं प्रकरणम् ।

संक्षेपमिति । अस्येति शास्त्रस्य । विस्तरोऽतः प्रवक्ष्यते संक्षेपा- दूर्ध्वम् । किमर्थमेवं शास्त्रविन्यास इत्यत आह—इष्टं हीति । लोके ये शास्त्रेऽधिकृतास्ते विद्वांसः, तेषां संक्षेपविस्तराभ्यां शास्त्रस्य मनसि धारणमिष्टम्, प्रज्ञातप्रकरणार्थक्रमत्वादसंमोहो यथाऽभिलषितप्रकरणा- र्थप्रत्यवमर्शश्च स्याद् ॥ ८७ ॥

इति शास्त्रसंग्रहः प्रथमं प्रकरणम् ॥ १ ॥

इति श्रीवात्स्यायनीयकामसूत्रटीकायां यशोधररचितायां जयमङ्गलायां साधारणे प्रथमेऽधिकरणे शास्त्रसङ्ग्रहः प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥

---

द्वितीयोऽध्यायः ।

त्रिवर्गप्रतिपत्तिफलं शास्त्रम्, तस्मिन्नप्रतिपत्तौ विप्रतिपत्तौ वा तदुपायपर्य्येषणमपि युक्तम्, तस्माच्छास्त्रसंग्रहादनन्तरं त्रिवर्गप्रतिप- त्तिरुच्यत इति प्रकरणसम्बन्धः । उद्देशापेक्षया च सम्बन्धित्वे कथमु- द्देश इति चिन्त्यम्, प्रतिपत्तिस्त्रिविधा-अनुष्ठान,मवबोधः, संप्रतिप- त्ति,श्चेति । तत्र प्राधान्यादनुष्ठानमधिकृत्याह—

शतायुर्वे पुरुषो विभज्य कालमन्योन्यानुबद्धं परस्परस्यानु- पघातकं त्रिवर्गं सेवेत ॥ १ ॥

शतायुरिति । शतमायुरस्येति शतायुः, शतशब्दः सामान्यवाच्य- पि वर्षगतसंख्यानमाह, वृत्तौ तथाऽर्थस्य विवक्षितत्वात्, कालवि- भागार्थं वैतदपरिच्छिन्नायुषो विभागसम्भवात् पुरुष इति प्राधा- न्यख्यापनार्थम्, स्त्रीणां तु पुरुषाधीना त्रिवर्गं सेवेत्यस्वातन्त्र्यम् । वि- भज्य वक्ष्यमाणेन न्यायेन । अन्योन्यानुबद्धमिति । धर्मादीनामन्यतमं द्वाभ्यामेकेन वाऽनुबद्धम् । तद्यथा-प्रजार्थिनो धर्मपत्न्याममभिप्रेताया-