कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

२१८ सटीके कामसूत्रे [ ४ अ धिक.२णे,

तदादायेति। माल्यादिकं गृहीत्वा राजा निर्माल्यकं स्वदेहादवतारितं प्रतिप्राभृतकं प्रतिकौशलिकं दद्यादनुरागख्यापनार्थम् ॥ ७४ ॥

अलंकृतश्च स्वलंकृतानि चापराह्वे सर्वान्तःपुराण्यैकध्येन पश्येत् ॥ ७५ ॥

अलंकृतश्चेति। गृहीतनेपथ्यो राजा, ऐकध्येनेति। एकधाशब्दाद्धावे ध्यमुञ्, एकीभूतानित्यर्थः, न तु पृथक् पृथक्, तुल्यवृत्तत्वस्थापना- र्थम् ॥ ७५ ॥

तासां यथाकालं यथाऽर्हं च स्थानमानानुकृत्तिः सपरिहासाश्च कथाः कुर्यात् ॥ ७६ ॥

यथाकालमिति। यद्यस्मिन् काले युज्यते, यथाऽर्हं चेति। यद्यस्याः- कुलवयोऽपेक्षया, स्थानं = नियोगो, मानः = पूजा, आभ्यामनुवृत्तिः कार्या, सपरिहासाः सर्वाकाराः कथाः, परिणीतास्विदं वृत्तम् ॥ ७६ ॥

तदनन्तरं पुनर्भूवस्तथैव पश्येत् ॥ ७७ ॥

तदनन्तरमिति। परिणीतादर्शनानन्तरम्, पुनर्भूवस्तथैव पश्येदैक-ध्येन, तथा स्थानमानानुकृत्तिभिश्च ॥ ७७ ॥

ततो वेश्या आभ्यन्तरिका नाटकीयाश्च ॥ ७८ ॥

आभ्यन्तरिकाः = आन्तःपुरिकाः, नाटकीयाश्च = नाटकहिताश्च, तथैव पश्येदेव ॥ ७८ ॥

तासां यथोक्तकक्षाणि स्थानानि ॥ ७९ ॥

तासामिति। पुनर्वादीनां, यथोक्तकक्षाणीति। मध्ये देवीनां स्थानं, ततो बहिःकक्षे पुनर्भूवां, ततो बहिर्वेश्यानां, ततोऽपि नाट-कीयानामिति ॥ ७९ ॥

वासकपाल्यस्तु यस्या वासकः, यस्याश्चातीतः, यस्याश्च ऋतुस्तत्परिचारिकाऽनुगता दिवा शय्योत्थितस्य राज्ञस्ताभिः प्रहितमङ्गुलीयकमनुलेपनमृतुं वासकं च निवेदयेयुः ॥ ८० ॥

वासकं पालयन्ति या महत्तरिका राजनियुक्तास्ता राज्ञो निवेदयेयुरिति सम्बन्धः, यस्या वासक्रमः प्राप्तः, यस्याश्चातीतो व्यसनोत्सवाभ्यामन्तरितः, ऋतुश्च यस्याः प्रत्युपस्थितः, तत्परिचारिकाऽनुगता इति। तिसृणामपि देव्यादीनां याः परिचारिकास्ताभिरनुगता वासकपाल्यो- दिवा शय्योत्थितस्य भुक्त्वा शयितोत्थितस्य, ताभिरिति। यस्या वासक्रमोऽतीतो यस्याश्च वर्त्तमानो यस्याश्च ऋतुः, अङ्गुलीयकमिति। मुद्रि-