कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

१८ | सटीक कामसूत्रे | [ १ अधिकरणे,

हस्तगतद्रव्यत्यागे न प्रेक्षावात्समीहते किं स्विदैव कृष्यादिफलं निष्पा-
द्योपभुङ्क्ते न परम्परामपेक्षते ॥ २६ ॥

सांशयिकत्वाच्च ॥ २७ ॥

सांशयिकत्वाच्च भविष्यतः फलस्येति। उपस्कारतस्तपश्चार्थाक्ले-
शादर्थक्षयाच्च निष्पादितेऽपि यज्ञादौ ततः किं स्वर्गादिफलं स्यान्न
वेति ? सन्दिग्धम्, कारणानां कार्योत्पादननियमादर्शनात्(१) सन्दिग्धे
च कोऽसंशयितार्थत्यागेन प्रवर्तेत इति हेतुद्वयम् ॥ २७ ॥

तत्र प्रथमस्य लोकप्रसिद्धिमाह--

को ह्यबालिशो हस्तगतं परगतं कुर्यात् ॥ २८ ॥

**को हीति। अबालिशः=**प्रेक्षावान् यथा कश्चित्स्वहस्तगतं द्रव्यं परह-
स्तीकृतं कार्यकाले स्वयं गत्वा साध्यं हारितं भक्षितं वोऽनेन स्यादिति
न विप्रकृष्टं करोति, तथा जन्मान्तरे भोक्ष्येऽहमिति यज्ञादिषु नियोज्य;
विप्रकृष्टं कः कुर्याद् नैतत्स्याद् ॥ २८ ॥

इह द्रव्यं साध्यफलं तावन्मात्रकं तावत्कालं वाऽमुत्र विपरीत-
मित्याह--

वरमद्य कपोतः श्वो मयूरात् ॥ २९ ॥

वरमद्येति। यथा पक्षिमांसार्थिनो महतः श्वो मयूरलाभादद्य कपो-
तलाभोऽपि गरीयांस्तद्वदिहापीति ॥ २९ ॥

द्वितीयस्य लोकप्रसिद्धिमाह--

वरं सांशयिकान्निष्कादसांशयिकः कार्षापणइति

लौकायतिकः ॥ ३० ॥

वरमिति। गृहाण कार्षापणं, नो चेद्देष्यति मेऽद्य हेमशतं ततो निष्कं
दास्यामीति, तत्र प्रत्युपस्थितकार्यस्यासंदिग्धं स्वल्पोऽपि कार्षापणो ग-
रीयान् संदिग्धनिष्कात्। लौकायतिक इति लोकायतमधीयते ये (२)
उक्थादिपाठाट्ठक्प्रत्ययः ॥ ३० ॥

तत्र संप्रतिपत्तिमाह--

शास्त्रस्यानभिशङ्क्यत्वादभिचारानुव्याहारयोश्च किञ्चित्फलद-

र्शनाद्, नक्षत्रचन्द्रसूर्य्यताराग्रहचक्रस्य लोक़ार्थं बुद्धिपूर्वकमिव प्रवृ-

---

( १ ) अज्ञातहेतुताकसामग्रीघटककिञ्चिद्देवभावदशायामस्ति योग्यतेदृशव्यभिचारप्रतिपत्तेः।
( २ ) क्रतूक्थादिसूत्रान्ताट्ठक् । ४ । २ । ६० । इतिसूत्रेण।