औपनिषदिकं नाम सप्तममधिकरणम् ।

प्रथमोऽध्यायः ।

शास्त्रकार एवाधिकरणसम्बन्धमाह —

व्याख्यातं कामसूत्रम् ॥ १ ॥

व्याख्यातमिति। कामसूत्रमिति। तन्त्रावापात्मकं, साधारणं तु तदङ्गत्वोदुभयात्मकम् ॥ १ ॥

तदुक्तैस्तु विधिभिरभिप्रेतमर्थमनधिगच्छन्नौपनिषदिकमाचरेत् ॥२॥

तदुक्तैरिति। तदुक्तैः = तन्त्रावापोक्तैः, अभिप्रेतमनधिगच्छन्निति। ईप्सितमप्राप्नुवन्, औपनिषदिकमित्यभिधाकमात्मनो विधेयमिति ॥२॥

सुभगङ्करणमुच्यते —

रूपं गुणो वयस्त्याग इति सुभगङ्करणम् ॥ ३ ॥

रूपमिति। रूपं वर्णसंस्थानं सहजम्, इतरदनित्यं नित्यस्नानं द्वितीयमुत्सादनमित्यादि संस्कारवशाच्चेतोहारि भवति, गुणा ये नायकस्योक्तास्ते विरूपमपि सुभगङ्कुर्वन्ति, अतस्तेषु यत्नः कार्यः, वय इति। यौवनं सर्वकार्यसमर्थं तत् पुनस्तन्मतेन स्थिरं कार्यं वार्धक्ये हि पलितइति; अनादरो विशेषतः स्त्रीणां तदपि केशरजन्नादिसंस्कारापाते वैमुख्यं नोत्पादयति, त्याग इति। दानन्तत्सर्वं बाधते यतो विरूपो निर्गुणो वृद्धो वा दाता सर्वैरेवाभिगम्यते ॥ ३ ॥

यत्र रूपादयो न सन्ति तत्र विधिमाह —

तगरकुष्ठतालीशपत्रकानुलेपनं सुभगङ्करणम् ॥ ४ ॥

तगरेति। तगरन्तु कन्दमौत्तरापथिकं न नेपालभवं, कुष्ठं यच्छ्वेतं,- तालीशपत्रकम्प्रतीतम्, एतैरनुलेपनं शरीरस्य ॥ ४ ॥

एतैरेव सुपिष्टैर्वर्तिमालिप्याक्षतैलेन नरकपाले साधितमञ्जनं च ॥५॥

एतैरेवेति। वर्तिमालिप्य दुकूलमयीम्, अक्षतैलेन = बिभीतकतैलेन, साधितमिति। नरकपाले पातितमित्याम्नायः, कज्जलं तेन स्नेहेन योज्यं, सुभगङ्करणमिति सर्वत्र योजनीयम् ॥ ५ ॥

पुनर्नवासहदेवीसारिवाकुरण्टकोत्पलपत्रैश्च सिद्धं तैलमभ्यञ्जनम् ॥ ६ ॥

४२ का० सू०