कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

३४२ सटीक कामसूत्रे [ ७ अधिकरणे,

मध्येऽस्य द्रोणिका, कण्टकितं कारविल्लसंस्थानन्द्रोणिका तथैव, द्वयोरप्यायामेन योजनं, कङ्कास्थिसमं चतुरस्रन्द्रोणिका तथैव, गजकराकृति तस्य ग्रीवाशिरोऽन्तान्तरभागेन द्रोणिका, अष्टमण्डलक-मणाश्रि तस्योध्वाधःकोणेन द्रोणिका, भ्रमरकंशकटाकृति पार्श्वतः कीलिकायोगाच्च चलचक्रमायामेन द्रोणिका, द्वयोरपि कोणेन प्रवेशनाम्, अन्यानि च योजयेत्, तत्राप्युपायतो य उपायतारते प्रतिपद्यन्ते, कर्मतश्चेति । यानि चर्मपाशेन संयोज्य कर्माणि निरपायांव्यापार्यन्ते, यथासात्म्यमिति । मृदुमध्यातिमात्रेण सम्बाधस्य कार्कश्यंबुद्ध्वा तदनुरूपं कार्कश्यं विधेयं मार्दवं च येषां मसृणता विद्यते ॥ २४ ॥

इति नष्टरागप्रत्यानयनन्द्विषत्प्रितं प्रकरणम् ।

यथाऽपद्रव्यसंयोगाल्लिङ्गं कर्मण्यं तथाऽऽकारस्य वर्द्धनमपीति वृद्धिविधय उच्यन्ते—

एवं वृक्षजानां जन्तूनां शूकैरुपहितं लिङ्गं दशरात्रं तैलेन मृदितं पुनरुपतूंहितं पुनः प्रमृदितमिति जातशोफं खट्वायामधोमुखस्तदन्तरे लम्बयेत् ॥ २५ ॥

एवमिति। वृक्षजातानामन्येषामनुपयोगित्वाद्, जन्तूनामिति। कन्दलिकानां, शूकैर्लोमभिः, उपतूंहितमिति। संदंशिकाया जन्तून् गृहीत्वा शूकैः पार्श्वेषु लिङ्गं ताडयेत्, तूंह हिंसायामिति धातुपाठात्, तैलमृदितमाकृष्य, जातशोफमिति। जातश्वयथु, शुल्वान्तरेणेति खट्वाववक्रान्तरेण लम्बयेद् दैर्घ्यार्थम् ॥ २५ ॥

तत्र शीतैः कषायैः कृतवेदनानिग्रहं सोपक्रमेण निष्पादयेत् ॥ २६ ॥

तत्रेति। ईप्सिते प्रमाणे जाते शीतैः पञ्चकषायैः, कृतवेदनानिग्रहमिति। परिषिच्य परिषिच्यापनीतवेदनम्, अन्यथा शोफो बर्द्धते वेदना चेति॥२६॥

स यावज्जीवं शूकजो नाम शोफो विटानाम् ॥ २७ ॥

स इति। स पूर्वोक्तः शूकजा नाम शोफो यावज्जीवं चिरस्थायी विटानां भवति ॥ २७ ॥

अश्वगन्धाशवरकन्दजलशूकबृहतीफलमाहिषनवनीतहस्तिकर्णवज्ज्रवल्लीरसैरेकैकैन परिमर्दनं मासिकं वर्धनम् ॥ २८ ॥

शबरकन्दकं = शबरमूलं, जलशूकं लोकप्रतीतं, हस्तिकर्णं - बृहत्पत्रम्, अटव्यां भवति, वज्रवल्लो = अस्थिसंहारः, मसिकमिति बर्द्धितं मासे तिष्ठति ॥ २८ ॥

एतैरेव कषायैः पक्वेन तैलेन परिमर्दनं षाण्मास्यम् ॥ २९ ॥