कर्पूरमञ्जरी (महाकवि राजशेखर - प्राकृत सट्टक एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

९६ कर्पूरमञ्जरी देहं लंभिदो मणोहओ ? किं वा हिअअस्स दुज्जणो णअणाण सज्जणो मं संभावेदि ? ( प्रकाशम् । ) सहि कुरंगिए ! इदं इंदजालं विज पेक्खामि । विदूषकः—( राजानं हस्ते गृहीत्वा । ) भोदि ! सचं इंदजालं संपण्णं । ( नायिका लज्जते । ) कुरङ्गिका—सहि कप्पूरमंजरि ! अब्भुट्ठाणेण संभावेहि भट्तारं । ( नायिका उत्थातुमिच्छति । ) राजा—( हस्ते गृहीत्वा । ) उट्ठिऊण थणभारभंगुरं मा मिअंकमुहि ! भंज मज्झअं । तुज्झ ईरिसनिवेसदंसणे लोअणाण मअणो पसीददु ॥ २१ ॥ अवि अ,— जिस्सा पुरो हेरदि णो हरिआललच्छी रोसाणिअं ण कणअं ण अ चंपआई । नीलकण्ठेन निजदेहं लम्भितो मनोभवः ? किं वा हृदयस्य दुर्जनो नयनानां सज्जनो मां संभावयति ? सखि कुरङ्गिके ! इदमिन्द्रजालमिव पश्यामि । तुष्टेन रुष्टादिस्तुल्या तुष्टेनेत्यर्थः । 'किं वारुष्टेन' इति पाठेऽरुष्टेनेत्यकारप्रश्लेषः । तथापि रुष्टादिस्तुल्या रोपरहितेनेत्यर्थः । अथवा नाकारप्रश्लेषः । किं तु रुष्टेन क्रुद्धेन नीलकण्ठेन पुनः शरीरमुत्पाद्य पुनर्दाहेनाधिकतरपीडादानाय पुनः स्वदेहं प्रापितो मनोभव इत्यर्थः । विदूषकः— भवति ! सत्यमिन्द्रजालं संपन्नम् । कुरङ्गिका— सखि कर्पूरमञ्जरि ! अभ्युत्थानेन संभावय भर्तारकम् । राजा— उत्थाय स्तनभारभङ्गुरं मा मृगाङ्कमुखि ! भञ्जय मध्यम् । तवेदृशनिवेशदर्शनाल्लोचनयोर्मदनः प्रसीदतु ॥ अपि च,— यस्याः पुरो न हरिता दलिता हरिद्रा उज्ज्वलीकृतं न कनकं न च चम्पकानि । 1 'हरिदा दलित हरिता' इति टीकाकृतः पाठः ।