कर्पूरमञ्जरी (महाकवि राजशेखर - प्राकृत सट्टक एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

प्रथमं जवनिकान्तरम् २१ विचक्षणा—(विहस्य) णिअकतारणजोगं ते वअणं । विदूषकः—किं¹पि उदारवअणा तुमं पढ । देवी—(किंचिद्धसिअ ।) सहि विअक्खणे ! अम्हाण पुरदो तुव गाढकइत्तेण गहुत्ताणा भोसि । ता पढ संपदं अज्जउत्तस्स पुरदो सअ कदं किंपि कअं । जदो तं कअं जं सभाए पढीअदि, तं सुवण्णं जं कसवट्टिआए णिव्वडदि, सा घरिणी जा पदं रंजेदि, सो पुत्तो जो कुलं उज्जलदि । विचक्षणा—जं देवी आणवेदि । (इति पठति ।) जे लङ्कागिरिमेवलाहिं स्खलिदा संभोअखिण्णोरई फारप्फुल्लफणावलीकवलणे पत्ता दरिद्दत्तणं ।

विचक्षणा— निजकर्तारणयोग्यं ते वचनम् । स्वबुद्धिमेव केवलमाश्रित्य रचयसीति भावः । विदूषकः— तदुदारवचने ! त्वं पठ । देवी— सखि विचक्षणे ! अस्माकं पुरतस्त्वं गाढकवित्वेन गर्वोत्ताना भवसि । अतिगर्वाऽसि इति भावः । तत्पठ साप्रतमार्थपुत्रस्य पुरतः स्वयं कृतं किमपि काव्यम् । यतस्तत्काव्यं यत्सभार्यां पठ्यते तत्सुवर्णं यत्कषपट्टिकायां निवर्तते, सा गृहिणी या पतिं रञ्- यति स पुत्रो यः कुलमुज्ज्वलयति । 'सर्वस्त्रीभिः पतिर्वाच्य आर्यपुत्रेति यौवने' इत्युक्तेरार्यपुत्रप्रयोगयुक्तम् । विचक्षणा— यद्देव्याज्ञापयति । जे इति । ये लङ्कागिरिमेखलायां स्खलिताः सम्भोगखिन्नोरगी- स्फारोत्फुल्लफणावलीकवलने प्राप्ता दरिद्रत्वम् ।

१ ता उदारवअणे इति टीकाहृतः पाठः ।