कर्पूरमञ्जरी (महाकवि राजशेखर - प्राकृत सट्टक एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

प्रथमं जवनिकान्तरम् २३ णीए विअ एकावली तुंडिलाए विअ कंचुलिआ, काणाए विअ कज्ज- लसलाआ, ण सुट्ठुदरं भादि रमणिज्जा । विदूषकः-तुम्झ उण रमणिज्जे वि अत्थे ण सुंदरा सद्दावली । कणअकडिसुत्तए विअ लोहकिंकिणीमाला, पडिपट्टे विअ टसरिविरअणा गोरंगीए विअ चंदणचच्चा ण चारुत्तणं अवलंबेदि । तथा वि तुवं वण्णीअसि । विचक्षणा-अज्जे ! का तुम्हेहि समं अम्हाणं पाडिसिद्धी ? जदो तुवं णाराओ विअ णिरक्खरो वि रअणतुलाए णिउंजीअसि । अहं पुण तुल ध लद्धक्खरा वि ण सुवण्णतोलणे विणिउंजीआमि । निजोदरंभरित्वे निन्दनीयेऽप्यर्थे सुकुमारा ते वाणी, लम्बस्तन्या इवैकावली, तुन्दि- लाया इव कञ्चुलिका, काणाया इव कज्जलशलाका, न सुष्ठुतर भाति रमणीया । ते वाणी न भातीत्यर्थः । विदूषकः- तव पुन रमणीयेऽप्यर्थे न सुन्दरा शब्दावली । कनककटिसूत्रे इव लोहकिं- किणीमाला, प्रतिपट्टे इव त्रसरविरचना गौराङ्ग्या इव चन्दनचर्चा, न चारुत्वमव- लम्बते । तथापि त्वं वर्ण्यसे । प्रतिपट्टे पट्टसूक्ष्मम् । चन्दनचर्चाया स्वतः सुन्दरत्वेऽपि गौरेऽङ्गे परभागा- लाभादसौन्दर्यम् । अर्थासुन्दरत्वेऽपि काव्यकौशलादहं सुकवि , त्वमर्थसौन्दर्येऽप्य- सुन्दरकवित्वे वर्ण्यसे च सर्वैरिति महदाश्चर्यमिति भावः । विचक्षणा- आर्य ! मा कुप्य । का युष्माभि सह (अस्माकं) प्रतिस्पर्धा २ यतस्त्वं नाराच इव निरक्षरोऽपि रत्नतुलायां नियुज्यसे । अहं पुनस्तुल्य लब्धाक्षरापि न सुवर्णतोलने विनियुज्ये । नाराचो लोहशलाका । नाराचस्य हि रत्नतुलावेधनमुपयोग । तुलायान्तु सुवर्णतोलने न कोऽपीति निरक्षरलब्धाक्षरपदयोस्तात्पर्यम् । १ 'अज्ज ! मा कुप्प । का' इति टीकापाठः ।