कर्पूरमञ्जरी (महाकवि राजशेखर - प्राकृत सट्टक एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

७४ कर्पूरमञ्जरी

विदूषकः—के के ? विचक्षणा—कुरवअतिलअसोआ । विदूषकः—ता. किं तेहि ? विचक्षणा—भणिदा सा देवीए । जधा,— कुरवअतिलअअसोआ आलिंगणदंसणग्गचलणहआ । विअसन्ति कामिणीणं ता ताणं देहि दोहलअ ॥ ४३ ॥ एण्हि तं संपादिस्सदि । विदूषकः— कः कः ? विचक्षणा— कुरबकतिलकाशोकाः । विदूषकः— तत्किं तैः ? विचक्षणा— भणिता सा देव्या । यथा,— कुरबकतिलकाशोका आलिङ्गनदर्शनाग्रचरणहताः । विकसन्ति कामिनीनां तत्तेषां देहि दोहदकम् ॥ यतस्मात्कारणात्कामिनीनामालिङ्गनदर्शनाग्रचरणहता सन्तः कुरबकादयो वृक्षा विकसन्ति उत्फुल्ला भवन्ति, तत्तस्मात्तेषां दोहदकं देहीति यत्पदाध्याहारेण योज्यम् । यद्वा,—तदिदमिति तच्छब्देन पूर्वोक्तालिङ्गनादि परामृश्य योज्यम्, तदा न यत्पदाध्याहारः । कुरबकद्रुमस्य कामिन्यालिङ्गनादिश्रयेणैव विकासो योग्येन इति कविप्रदायः । तथोक्तम्—'पादाहतः प्रमदया विगलत्प्रसूनः शोकं जहाति बकुलो मुखसीधुसिक्तः । आलिङ्गितः कुरबकः कुरुते विकासमालोकितस्तिलक उत्कलिको विभाति ॥' इति । 'आलिङ्गनेनैव गुणानुरागाः प्रफुल्तां ये तिलकः