काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

१६८ ॥ काशिका ॥ ३ । १ ॥ श्याऽद्द्व्यधासुसंस्रुवतीषवसावह्वलिहश्लिषश्वसश्च ॥ १४१ ॥ अनुपसर्गादिति विभाषा चेति निवृत्तम् । श्यैङ आकारान्तेभ्यश्च धातुभ्यः व्यध आसु संस्रु अतीष् अवस्रा अवह्व लिह श्लिष श्वस इत्येतेभ्यश्च णप्रत्ययो भवति । आकारान्तत्वादेव श्यायतेः प्रत्यये सिद्धे पुनर्वचनं बाधक- बाधनार्थम् । उपसर्गं कं बाधित्वा ऽयमेव भवति । अवश्यायः । प्रतिश्यायः । दायः। धायः। व्याधः। आस्रावः। संस्रावः। अत्यायः। अवसायः। अवहारः। लेहः । श्लेषः । श्वासः ॥ दुन्योरनुपसर्गे ॥ १४२ ॥ दुनोतेर्नयतेश्चानुपसर्गे णप्रत्ययो भवति । दुनोतीति दावः । नयतीति नायः । अनुपसर्गेति किम् । प्रदवः । प्रणयः ॥ विभाषा ग्रहः ॥ १४३ ॥ विभाषा ग्रहेर्धातोर्णप्रत्ययो भवति । अचोऽपवादः । ग्रहः । ग्राहः । व्यव- स्थितविभाषा चेयम् । जलचरे नित्यम् । ग्राहः । ज्योतिषि नेष्यते । तत्र ग्रह एव* ॥ भवतेश्चेति वक्तव्यम् ॥ * ॥ भवतीति, भावः । भवः ॥ गेहे कः ॥ १४४ ॥ ग्रहेर्धातोः कप्रत्ययो भवति गेहे कर्त्तरि । गृहं वेश्म । तात्स्थ्याद्दारा- श्च । गृह्णन्तीति, गृहा दाराः । गृहाणि वेश्मानि ॥ शिल्पिनि ष्वुन् ॥ १४५ ॥ धातोः ष्वुन्प्रत्ययो भवति शिल्पिनि कर्त्तरि ॥ नृतिखनिरञ्जिभ्यः परि- सङ्ख्यानं कर्त्तव्यम् ॥ * ॥ नर्त्तकः । खनकः । रजकः । नर्त्तकी । खनकी । रजकी । रञ्जेरनुनासिकलोपश्च ॥ गस्थकन् ॥ १४६ ॥ गायतेस्थकन्प्रत्ययो भवति शिल्पिनि कर्त्तरि । गाथकः । गाथिका ॥ ल्युट् च ॥ १४७ ॥ चकारेण ष इत्यनुकृष्यते† । गायतेर्ल्युट्प्रत्ययो भवति शिल्पिनि कर्त्तरि । गायनः । गायनी । योगविभाग उत्तरार्थः ॥ ह्रेश्च व्रीहिकालयोः ॥ १४८ ॥ चकारेण ल्युडनुकृष्यते । हरतेर्व्रीहिकालयोश्च धातोर्ल्युट्प्रत्ययो भवति...

• जलचरे ग्राह एव । ज्योतिषि ग्रह एव । इति पा० २ । † 'थकन् इत्यनुकृष्यते' इति क्व चित् पुस्तके पाठो दृश्यते ।