भारतकोश
काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

Kasika Vritti of Vamana and Jayaditya on Panini Sutras

आचार्य वामन एवं जयादित्य (सम्पादक: पण्डित बालशास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished828 पृष्ठ

पृष्ठ 212, कुल 828 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 212

॥ काशिका ॥ ३ ॥ ३ ॥ २०५ दधीते उपाध्यायः । अपादाने स्त्रियामुपसंख्यानं तदन्ताच्च वा ङीष् ॥ * ॥ उपाध्याया । उपाध्यायी ॥ शृ वा युवर्णनिवृत्तेषु ॥ * ॥ शारो वायुः । शारो वर्षः । शारो निवृत्तम् ॥ गौरिवाकृतनोशारः प्रायेण शिशिरे कृशः ॥ उपसर्गे रुवः ॥ २२ ॥ उपसर्गोपपदे रौतेर्धातोर्घञ् प्रत्ययो भवति । अपोपवादः । संरावः । उपरावः । उपसर्गेति किम् । रवः ॥ समि युद्रुदुवः ॥ २३ ॥ समि उपपदे यु द्रु दु इत्येतेभ्यो धातुभ्यो घञ् प्रत्ययो भवति । संयावः । संद्रावः । संदावः । समीति किम् । प्रद्रवः ॥ श्रिणीभुवो ऽनुपसर्गे ॥ २४ ॥ श्रि णी भू इत्येतेभ्यो धातुभ्यो ऽनुपसर्गेभ्यो घञ् प्रत्ययो भवति । अचो- ऽपवादः । श्रायः । नायः । भावः । अनुपसर्गेदिति किम् । प्रश्रयः । प्रणयः । प्रभवः । कथं प्रभावो राज्ञः । प्रकृष्टो भाव इति प्रादिसमासो भविष्यति । कथं च नयो राज्ञः । कृत्यल्युटो बहुलमित्यञ् भविष्यति । वै द्रुस्रुवः ॥ २५ ॥ वावुपपदे द्रु स्रु इत्येताभ्यां धातुभ्यां घञ् प्रत्ययो भवति । अपोपवादः । विद्रावः । विस्रावः । वाविति किम् । द्रवः । स्रवः ॥ अवोदोर्नियः ॥ २६ ॥ अव उद् इत्येतयोरुपपदयोर्नयतेर्धातोर्घञ् प्रत्ययो भवति । अवनायः । उन्नायः । कथमुच्चयः पदार्थानाम् । कृत्यल्युटो बहुलमित्यञ् भविष्यति ॥ प्रे द्रुस्तुस्रुवः ॥ २७ ॥ प्रोपपदे द्रु स्तु स्रु इत्येतेभ्यो धातुभ्यो घञ् प्रत्ययो भवति । प्रद्रावः । प्रस्तावः । प्रस्रावः । प्रेति किम् । द्रवः । स्तवः । स्रवः ॥ निरभ्योः पूल्वोः ॥ २८ ॥ पू इति पूङ्प्वोः सामान्येन ग्रहणम् । लूँञ् छेदने । यथासंख्यमुपसर्गे- संबन्धः । निरभिपूर्वयोः पूल्वोर्धात्वोर्घञ् प्रत्ययो भवति । निष्पावः । अभि- लावः । निरभ्योरिति किम् । पवः । लवः ॥ उन्योर्ग्रः ॥ २९ ॥ गृ शब्दे, गृ निगरणे, द्वयोरपि ग्रहणम् । उन्योरुपपदयोः गृ इत्येतस्मा-