काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ ५ ॥ २ ॥ ४२१

मत् । मत्त्वत् । उपसत् । दशार्हपयस् । हविर्द्धान । मित्री । सोमापूषन् । अग्नाविष्णू । वृत्रहति । इडा । रक्षोसुर । सद्सत् । परिषद्क । वसु । मह- त्त्वत् । पत्नीवत् । महीयल् । सत्वन् । दशार्ह । वयस् । पतत्रि । सोम । महिन्नी । हेतु * विमुक्तादिः ॥ गोषदादिभ्यो वुन् ॥ ६२ ॥ मतावित्येव, अध्यायानुवाकयोरिति च । गोषदादिभ्यः प्रातिपदि- केभ्यो वुन्प्रत्ययो भवति मत्वर्थे ऽध्यायानुवाकयोः । गोषदशब्दोऽस्मिन्नस्ति, गोषदको ऽध्यायो ऽनुवाको वा । इषेत्वकः । मातरिश्वकः । गोषद । इषेत्व । मातरिश्वन् । देवस्यत्वा । देवीरापः । कृष्णोस्याखरेष्टः । दैवोंधियम् । रक्षो- हण । आञ्जन । प्रभूत । प्रतूर्त्त । दृशान । † गोषदादिः ॥ तत्र कुशलः पथः ॥ ६३ ॥ वुन्नित्येव । तत्रेति सप्तमीसमर्थात्पथिन् शब्दात्कुशल इत्यस्मिन्नर्थे वुन्प्रत्ययो भवति । पथि कुशलः, पथकः ॥ आकर्षादिभ्यः कन् ॥ ६४ ॥ तत्रेत्येव, कुशल इति च । आकर्षादिभ्यः प्रातिपदिकेभ्यः सप्तमीसमर्थे- भ्यः कुशल इत्येतस्मिन्नर्थे कन्प्रत्ययो भवति । आकर्षे कुशल, आकर्षकः । त्सरुकः । आकर्ष । त्सरु । पिपासा । पिचण्ड । अशनि । अश्मन् । विचय । चय । जय । आचय । आय । नय । निषाद । गद्गद । दीप । हृद । ह्लाद । ह्राद । शकुनि ‡ ॥ धनहिरण्यात्कामे ॥ ६५ ॥ तत्रेत्येव, कन्निति च । धनहिरण्यशब्दाभ्यां तत्रेति सप्तमीसमर्थाभ्यां कामइत्यस्मिन्नर्थे कन्प्रत्ययो भवति । काम इच्छा ऽभिलाषः । धने कामः, धनको देवदत्तस्य । हिरण्य को देवदत्तस्य ॥ स्वाङ्गेभ्यः प्रसिते ॥ ६६ ॥ तत्रेत्येव, कन्निति च । स्वाङ्गवाचिभ्यः शब्देभ्यस्तत्रेति सप्तमीसमर्थेभ्यः प्रसितइत्येतस्मिन्नर्थे कन्प्रत्ययो भवति । प्रसितः प्रसक्तस्तत्पर इत्यर्थः । केशेषु प्रसितः, केशकः । केशादिरचनायां प्रसक्त एवमुच्यते । बहुवचनं स्वाङ्गसमुदा- यशब्दादपि यथा स्यात् । दन्तोष्ठकः । केशनखकः ॥

---

* कश्यपस्य । दशार्ह । उर्वशी । सुपर्ण । एते शब्दाः पुस्तकान्तरे ऽत्र गणे ऽधिकाः । † युञ्जान । सहस्रशीर्षा । वातस्पते । कश्चाञ्च । स्वाहाप्राञ्च । प्रसुप्त । एते शब्दा अत्र गणे ऽधिकाः पुस्तकान्तरे । ‡ पिण्डाश । विवद । एतौ शब्दौ पुस्तकान्तरे ऽत्र गणे ऽधिकौ ।