काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

५३४ ॥ काशिका ॥ ६ । १ ॥ भवतीति । तथा च पूर्वेणोदाहृतम् । संज्ञायामिति किम् । अग्निरर्माणवकः । उपमानमिति किम् । देवदत्तः ॥ निष्ठा च द्व्यजनात् ॥ २०५ ॥ निष्ठान्तं च द्व्यच् संज्ञायां विषये आयुदात्तं भवति स चेदादिराकारो न भवति । दत्तः । गुप्तः । बुद्धः । प्रत्ययस्वरापवादः । निष्ठेति किम् । देवः । भीमः । द्व्यजिति किम् । चिन्तितः । रचितः । अनादिति किम् । आतः । आप्तः । संज्ञायामिति किम् । कृतम् । हृतम् ॥ शुष्कधृष्टौ ॥ २०६ ॥ आदिरुदात्त इति वर्तते । शुष्क धृष्ट इत्येतावायुदात्तौ भवतः । शुष्कः । धृष्टः । असंज्ञार्थ आरम्भः ॥ आशितः कर्ता ॥ २०७ ॥ आशितशब्दः कर्तृवाची आयुदात्तो भवति । आशितो देवदत्तः । अशे- र्यङ्लुङ् पूर्वाद्द्विवक्षिते कर्मणि कर्तरि क्तः । तत्र याद्यर्धमिति प्राप्तः स्वरो बाध्यते । कर्तेरीति किम् । आशितमन्नम् । आशितं देवदत्तेन । पूर्वेत्र कर्मणि क्तः, उत्तरत्र भावे ॥ रिक्ते विभाषा ॥ २०८ ॥ रिक्तशब्दे विभाषा आदिरुदात्तो भवति । रिक्तः । रिक्तः । संज्ञायां निष्ठा च द्व्यजनादित्यनेन पूर्वविप्रतिषेधेन नित्यमायुदात्तः ॥ जुष्टार्पिते चच्छन्दसि ॥ २०९ ॥ जुष्ट अर्पित इत्येते शब्दरूपे छन्दसि विषये विभाषा आयुदात्ते भवतः । जुष्टः । २ । अर्पितः । २ । छन्दसीति किम् । भाषायां प्रत्ययस्वरेणान्तोदात्ततावेति ॥ नित्यं मन्त्रे ॥ २१० ॥ जुष्ट अर्पित इत्येते शब्दरूपे मन्त्रविषये नित्यमायुदात्ते भवतः । जुष्टं देवाना,म॑र्पितं पितॄणाम् । पूर्वेणात्र विकल्पः प्राप्तः । के चिदत्र जुष्टेत्येतदेवानु- वर्तयन्ति । अर्पितशब्दस्य विभाषा मन्त्रेपीच्छन्ति । अन्तोदात्तोपि ह्ययं मन्त्रे पठ्यते । तस्मिन्त्साकं त्रिशता न शङ्कवोर्पिता इति ॥ युष्मदस्मदोर्ङसि ॥ २११ ॥ युष्मदस्मदो मडिक्प्रत्ययान्ते ऽन्तोदात्ते तयोर्ङसि परत आदिरुदात्तो भवति । तव स्वम् । मम स्वम् ॥ ङयि च ॥ २१२ ॥