काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

५५६ काशिका ॥ ६ ॥ २ ॥ अके जीविकार्थे ॥ ७३ ॥ अकप्रत्ययान्तउत्तरपदे जीविकार्थवाचिनि समासे पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति। दन्तलेखकः। नखलेखकः। अवस्करशोधकः। रमणीयकारकः। दन्तले- खनादिभिर्येषां जीविका त एवमुच्यन्ते। नित्यं क्रीडाजीविकयोरिति समासः। अक- इति किम्। रमणीयकर्ता। जीविकार्थेरति किम्। इशुभक्तिका मे धारयसि ॥ प्राचां क्रीडायाम् ॥ ७४ ॥ प्राग्देशवर्तिनां या क्रीडा तद्वाचिनि समासे ऽकप्रत्ययान्तउत्तरपदे पूर्व- पदमाद्युदात्तं भवति। उद्दालकपुष्पभञ्जिका। वीरखपुष्पप्रचायिका। शाल- भञ्जिका। तालभञ्जिका। संज्ञायामिति ण्वुल्, नित्यं क्रीडाजीविकयोरिति षष्ठीसमासः। प्राचामिति किम्। जीवपुत्रप्रचायिका। इयमुदीचां क्रीडा। क्रीडायामिति किम्। तव पुष्पप्रचायिका। पर्याये ण्वुच्प्रत्ययो भवति ॥ ञ्यौ नियुक्ते ॥ ७५ ॥ ञ्यन्तउत्तरपदे नियुक्तवाचिनि समासे पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति। छत्र- धारः। तूणीधारः। कमण्डलुधारः। भृङ्गारधारः। नियुक्तो ऽधिकृतः स च कस्मिंश्चित्कर्त्तव्ये तत्परो न भवतीति नियुक्तत्यनेन सिद्ध्यति *। नियुक्तइति किम्। काण्डलावः। शरलावः॥ शिल्पिनि चाकृञः ॥ ७६ ॥ शिल्पियाचिनि समासे ऽणन्तउत्तरपदे पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति स चेदण् कृञो न भवति। तन्तुवायः। सूत्रवायः। बालवायः। शिल्पिनीति किम्। काण्डलावः। अकृञ इति किम्। कुम्भकारः। अयस्कारः ॥ संज्ञायां च ॥ ७७ ॥ संज्ञायां विषये ऽणन्तउत्तरपदे ऽकृञः पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति। तन्तुवायो नाम कीटः। वालवायो नाम पर्वतः। अकृञ इत्येव। रथकारो नाम ब्राह्मणः ॥ गोतन्तियवं पाले ॥ ७८ ॥ गो तन्ति यव इत्येतानि पूर्वपदानि पालशब्दउत्तरपदे आद्युदात्तानि भवन्ति। गोपालः। तन्तिपालः। यवपालः। अनियुक्तार्थ आरम्भः। गोतन्ति- यवमिति किम्। वत्सपालः। पालइति किम्। गोरथः ॥ खिनि ॥ ७९ ॥ खिन्नन्तउत्तरपदे पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति। फलहारी। पर्णहारी ॥

• नियुक्त इत्यनेन सिद्ध्यतीत्यस्य स्थाने युक्त इत्यनेन न सिद्ध्यतीति पा० २।