काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

६४० ॥ काशिका ॥ ६ ॥ ४ ॥ सुचिष्ठः। सुचीयान्। सुचयति। एकाजिति किम्। वसुमदित्येतस्य वसिष्ठः॥ प्रकृत्या ऽके राजन्यमनुष्ययुवानः॥ * ॥ अके प्रत्यये परतो राजन्य मनुष्य युवन्नित्येते प्रकृत्या भवन्ति। राजन्यानां समूहः, राजन्यकम्। मनुष्याणां समूहः, मानुष्यकम्। आपत्यस्य च तद्धितेनातोति यलोपः प्रकृतिभावेन न भवति। यूनो भावः, यौवनिका। मनोज्ञादित्वाद् वुञ्। तत्र नस्तद्धितेरिति टिलोपो न भवति॥ इनण्यनपत्ये ॥ १६४ ॥ इन्नन्तमनपत्यार्थेऽणि परतः प्रकृत्या भवति। सांकूटिनम्। सांरावि- णम्। सांमार्जनम्। अभिविधौ भावद्द्युण् अणिणुण इत्यण् *। सम्भिण इदं, साम्भिणम्। अणीति किम्। दण्डिनां समूहः, दाण्डम्। अनुदात्तादेरञित्य- ञ्प्रत्ययः। अनपत्यइति किम्। मेधाविनो ऽपत्यं, मैधावः॥ गाथिविदथिकेशिगणिपणिनश्च ॥ १६५ ॥ गाथिन् विदथिन् केशिन् गणिन् पणिन् इत्येते चाणि प्रकृत्या भवन्ति। गाथिनो ऽपत्यं, गाथिनः। वैदथिनः। कैशिनः। गाणिनः। पाणिनः। अप- त्यार्थीयमारम्भः॥ संयोगादिश्च ॥ १६६ ॥ संयोगादिश्च इनणि प्रकृत्या भवति। शङ्खिनो ऽपत्यं, शाङ्खिनः। माद्रिणः। वाञ्जिणः॥ अन्नू ॥ १६७ ॥ अन्नन्तमणि प्रकृत्या भवति अपत्ये चानपत्ये च। सामनः। वैमनः। सौत्वनः। जैत्वनः॥ ये चाभावकर्मणोः ॥ १६८ ॥ यकारादौ च तद्धिते ऽभावकर्मणोरर्थयोरन् प्रकृत्या भवति। सामसु साधुः, सामन्यः। ब्रह्मण्यः। अभावकर्मणोरिति किम्। राज्ञो भावः कर्म वा, राज्यम्। राजन्विति पुरोहितादिषु पठ्यते। ततोयं यक् प्रत्ययः॥ आत्माध्वानौ खे ॥ १६९ ॥ आत्मन् अध्वन् इत्येतौ खे परतः प्रकृत्या भवतः। आत्मने हितं, आत्मनीनः। अध्वानमलङ्गामी, अध्वनीनः। खइति किम्। प्रत्यात्मम्। प्राध्वम्। प्रत्यात्ममित्यव्ययीभावे ऽनश्चेति समासान्तष्टच्प्रत्ययः। प्राध्वमित्यु- पसर्गादध्वन इति चात्प्रत्ययः॥

• अभिविधावित्यारभ्य इत्यण् इत्यन्तः पाठो बहुत्र नास्ति।