काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

६२४ ॥ काशिका ॥ ७ ॥ ३ ॥ मार्ष्टव्यम् । मृजेरिति धातुग्रहणमिदं, धातोश्च कार्यमुच्यमानं धातुप्रत्ययएव वेदितव्यम् । कंसपरिमृड्भ्यां कंसपरिमृद्भिरित्यत्र न भवति ॥ अचो ञ्णिति ॥ ११५ ॥ अजन्तस्याङ्गस्य ञिति णिति च वृद्धिर्भवति । ञिति । एकस्तण्डुलनि- चायः । द्वौ शूर्पनिष्पावौ । कारः । हारः । णिति । गौः । गावौ । गावः । सखायौ । सखायः । जैत्रम् । यौत्रम् । क्षौद्रः । जयतेर्यातैश्च उणादयो बहु- लमिति ष्ट्रन् प्रत्ययः । क्षवतेरपि क्षण् ॥ अत उपधायाः ॥ ११६ ॥ अङ्गोपधाया अकारस्य स्थाने ञिति णिति च प्रत्यये वृद्धिर्भवति । पाकः, त्यागः, यागः । पाचयति । पाचकः । पाठयति । पाठकः । अत इति किम् । भेदंयति, भेदकः । उपधाया इति किम् । चकासयति तक्षकः ॥ तद्धितेष्वचामादेः ॥ ११७ ॥ तद्धिते ञिति णिति च प्रत्यये परतोऽङ्गस्याचामादेरचः स्थाने वृद्धिर्भवति । गार्ग्यः । वात्स्यः । दाक्षिः । प्राक्षिः । णिति । औपगवः । कापटवः । त्वाष्ट्रो जागत इत्यत्राचामादिवृद्धिरन्त्योपधालक्षणां वृद्धिं बाधते ॥ किति च ॥ ११८ ॥ किति च तद्धिते परतोऽङ्गस्याचामादेरचः स्थाने वृद्धिर्भवति । नडादिभ्यः फक् । नाडायनः । चारायणः । प्राग्वहतेष्ठक् । आक्तिकः । शालाकिकः ॥ इति काशिकायां वृत्तौ सप्तमाध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥ ॥ अथ सप्तमाध्यायस्य तृतीयः पादः ॥ देविकाशिंशपादित्यवाडदीर्घसत्रश्रेयसामात् ॥ १ ॥ देविका शिंशपा दित्यवाट् दीर्घसत्र श्रेयस् इत्येतेषामङ्गानामाचामादे- रचः स्थाने वृद्धिप्रसङ्गे आकारो भवति ञिति णिति किति तद्धिते परतः । देविकायां भवमुदकं, दाविकमुदकम् । देविकाकूले भवाः शालयः, दाविका- कूलाः शालयः । पूर्वदेविका नाम प्राचां ग्रामः। तत्र भवः पूर्वदाविकः। प्राचां ग्रामनगराणामित्युत्तरपदवृद्धिः साप्याकार एव भवति । शिंशपा । शिंशपाया विकारश्चमसः, शांशपाचमसः । पलाशादिरयं तेन पक्षे अञ् अनुदात्तादिल- क्षणो वा अञ् । शिंशपास्थले भवाः, शांशपास्थलाः । पूर्वशिंशपा नाम प्राचां ग्रामः तत्र भवः पूर्वशांशपः । दित्यवाट् । दित्योह इदं, दात्योहम् । दीर्घसत्रे