काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ ८ । १ ॥ ९४७ सत्यं प्रश्ने ॥ ३२ ॥ सत्यमित्यनेन युक्तं तिङन्तं नानुदात्तं भवति प्रश्ने। सत्यं भोक्ष्यसे। सत्यमध्येष्यसे। प्रश्नइति किम्। सत्यं वक्ष्यामि नानृतम्॥ अङ्गाप्रतिलोम्ये ॥ ३३ ॥ अङ्ग इत्यनेन युक्तं तिङन्तमप्रतिलोम्ये गम्यमाने नानुदात्तं भवति। अङ्ग कुरु। अङ्ग पच। अङ्ग पठ। अप्रतिलोम्य इति किम्। अङ्ग कूज वृषल इदानीं ज्ञास्यसि जाल्म। कूजनमनभिमतमसौ कुर्वन्नप्रतिलोमो भवति॥ हि च ॥ ३४ ॥ हि इत्यनेन युक्तं तिङन्तमप्रतिलोम्ये नानुदात्तं भवति। स हि कुरु। स हि पच। स हि पठ। अप्रतिलोम्यइत्येव। स हि कूज वृषल इदानीं ज्ञास्यति जाल्म॥ छन्दस्यनेकमपि साकाङ्क्षम् ॥ ३५ ॥ हि चेति वर्तते। छन्दसि विषये हियुक्तं तिङन्तं साकाङ्क्षमनेकमपि नानुदात्तं भवति एकमपि। कदाचिदेकं कदाचिदनेकमित्यर्थः। तत्रानेकं तावत्। अनृतं हि मत्तो वदति। पाप्मा एनं विपुनाति। तिङन्तद्वयमप्येतन्न निहन्यते। एकं खल्वपि। अग्निर्हि अग्ने उदजयत्। तिङन्तद्वयमपि द्विशब्द- युक्तमेतत्। तत्रैकमूदजयदित्यादिरुदात्तम्। अजा ह्यग्नेरजनिष्ट गर्भम्। सा वा अपश्यज्जनितारमये। अजनिष्टेत्याद्युदात्तमपश्यदित्यनुदात्तम्॥ यावद्यथाभ्याम् ॥ ३६ ॥ यावद्याथा इत्येताभ्यां युक्तं तिङन्तं नानुदात्तं भवति। यावद्भुङ्क्ते। यथा भुङ्क्ते। यावदधीते। यथाधीते। देवदत्तः पचति यावत्। देवदत्तः पचति यथा। परेणापि योगे भवति प्रतिषेधः॥ पूजायां नानन्तरम् ॥ ३७ ॥ यावद्याथा इत्येताभ्यां युक्तमनन्तरं तिङन्तं पूजायां विषये नानुदात्तं न भवति। किं तर्हि अनुदात्तमेव। यावत्पचति शोभनम्। यथा पचति शोभ- नम्। यावत् करोति चारु। पूजायामिति किम्। यावद्भुङ्क्ते। यथा भुङ्क्ते। अनन्तरमिति किम्। यावद्देवदत्तः पचति शोभनम्। यथा देवदत्तः करोति चारु। पूर्वेणात्र निघातः प्रतिषिध्यते॥ उपसर्गव्यपेतं च ॥ ३८ ॥ यावद्यथाभ्यां युक्तं उपसर्गव्यपेतं च पूजायां विषये नानुदात्तं न भवति किं तर्हि अनुदात्तमेव भवति। पूर्वमनन्तरमित्युक्तमुपसर्गव्यवधानार्थोयमारम्भः।