काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ ८ ॥ ३ ॥ ७८७ कानाम्रेडिते ॥ १२ ॥ कानित्येतस्य नकारस्य रुर्भवति आम्रेडिते परतः । कांस्कानामन्त्रयते । कांस्कान्भोजयति । अस्य कस्कादिषु पाठो द्रष्टव्यः । तेन कुप्वोः ॱकॱपौ चेति न भवति । समः सुटीत्यतो वा सकारो ऽनुवर्त्तते स एवात्र विधीयते । पूर्वेषु योगेषु संबन्धानुवृत्त्या गतस्य रोरत्रानभिसंबन्धः । आम्रेडितइति किम् । कान् कान्पश्यति । एकोत्र कुत्सायाम् ॥ ढो ढे लोपः ॥ १३ ॥ ढकारस्य ढकारे लोपो भवति । सत्यपि पदाधिकारे तस्यासंभवादप- दान्तस्य ढकारस्यायं लोपो विज्ञायते । लीढम् । उपगूढम् । ष्टुत्वस्यात्र सिद्ध- त्वमाश्रयाद् द्रष्टव्यम् । खलिड्डौकतइत्यत्र तु जश्त्वे कृते कार्यं नास्तीति लोपा- भावः । न च ढलोपो जश्त्वापवादो विज्ञातुं शक्यते । तस्य हि लीढादिर्वि- षयः संभवति । तत्र हि श्रुतिकृतमानन्तर्यमस्ति शास्त्रकृतं तु यदा नानन्तर्यं ष्टुत्वस्यासिद्धत्वेन प्राप्तं तत् सूत्रकरणसामर्थ्याद्वाध्यते । खलिड्डौकतइत्यत्र तु न श्रुतिकृतमानन्तर्यं न शास्त्रकृतमिति अविषयोयं ढलोपस्य ॥ रो रि ॥ १४ ॥ रेफस्य रेफे परतो लोपो भवति । नीरक्तम् । दूरक्तम् । अग्नी रथः । इन्दू रथः । पुना रक्तं वासः । प्राता राजक्रयः । पदस्येत्यत्र विशेषणे षष्ठी तेन पदान्तस्यापि रेफस्य लोपो भवति । जर्गृधेरजर्घाः । पाप्यर्तुरपास्याः इति ॥ खरवसानयोर्विसर्जनीयः ॥ १५ ॥ र इति वर्त्तते । रेफान्तस्य पदस्य खरि पर तो ऽवसाने च विसर्जनी- यादेशो भवति । वृक्षश्छादयति । प्लक्षश्छादयति । वृक्षस्तरति । प्लक्षस्तरति * । अवसाने । वृक्षः । प्लक्षः । खरवसानयोरिति किम् । अग्निनर्यति । वायुर्न- यति । इह नृकुट्यां भवः, नार्कूटः । नृपतेरपत्यं नार्पत्य इति । वृद्धेर्बहिरङ्गल- क्षणत्वात्तदाश्रयस्य रेफस्यासिद्धं बहिरङ्गमित्यसिद्धत्वाद्विसर्जनीयो न भवति ॥ रोः सुपि ॥ १६ ॥ रु इत्येतस्य रेफस्य सुपि परतो विसर्जनीयादेशो भवति । पयःसु । सर्पिःषु । यशःसु । सुपीति सप्तमीबहुवचनं गृह्यते । सिद्धे सत्यारम्भो निय- मार्थः । रोरेव सुपि विसर्जनीयादेशो नान्यस्य । गीर्षु । धूर्षु ॥ भोभगोअघोअपूर्वस्य योऽशि ॥ १७ ॥

• वृक्षश्चिनोति । प्लक्षश्चिनोति । वृक्षष्टीकते । प्लक्षष्टीकते । इत्याधिकं पुस्तकान्तरे ।