कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

कथासरित्सागर एव दिनेषु गच्छत्सु सस्योद्भाववशात्$^१$किल। अपुत्रताकृता राजंश्चिन्ता जात्वुदपद्यत ॥२७॥ तमतिदुर्मनस्कं च दृष्ट्वा पप्रच्छ तं प्रिया। अलङ्कारप्रभा देवी दौर्मनस्यस्य कारणम् ॥२८॥ ततः स राजावादीतां सर्वसम्पत्तिरस्ति मे। एकस्तु पुत्रो नास्तीति दुःखं मां देवि बाधते ॥२९॥ या मया प्राक्पुत्रस्य पुरः सत्त्ववतः कथा। श्रुता तत्स्मरणोद्भाताच्चिन्तैषा चोद्गता मम ॥३०॥ कीदृशी सा कथा देवेत्युक्तो देव्या तया च सः। राजा तस्यै कथामेव संक्षेपातामवर्णयत् ॥३१॥

राज्ञः सत्त्वशीलस्य कथा

नगरे चित्रकूटारुये ब्राह्मणार्जनतत्परः। बभूव ब्राह्मणवरो नाम्नान्वर्थो महीपतिः ॥३२॥ तस्यासीत्सत्त्वशीलाख्यो जयी युद्धैकसेवकः। मासे मासे च लेभे स तस्मात् स्वर्णशतं नृपात् ॥३३॥ पर्याप्तं तच्च नेवाभूत्यागिनस्तस्य काञ्चनम्। अपुत्रत्वाच्च दानैकविनोदासक्तचेतसः ॥३४॥ पुत्रो विनोदहेतुर्मे दत्तस्तान्न वेधसा। दत्तं च दानव्यसनं तद्व्यर्थंविनाकृतम् ॥३५॥ वरं जीर्णस्य शुष्कस्य तरोर्जन्मोपलस्य वा। न संसारे दरिद्रस्य त्यागैकव्यसनस्य च ॥३६॥ इति सञ्चिन्त्यमन्त्रित्य सत्त्वशीलः स जातुचित्। उद्याने सञ्चरन् प्राप निधिं दैवात्क्ववाचन ॥३७॥ समृद्धयैष तमादाय भूरिकाञ्चनभास्वरम्। महावैरत्यदचिरं निनाय प्रसभं गृहम् ॥३८॥ ततः स भोगाम्भुञ्जानो ब्राह्मणेभ्यो वदद्द्वसु। भृत्येभ्यश्च सुहृद्भ्यश्च प्रापवास्तेऽथ सत्विरम् ॥३९॥

---

१ प्रसङ्गवशादित्यर्थः।