काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

CHAPTER X 475 एषां दोषा यथायोगं संभवन्तोपि केचन । उक्तेष्वन्तर्भवन्तीति न पृथक् प्रतिपादिताः ॥ १४२ ॥ तथाहि--अनुप्रासस्य प्रसिद्धयभावो वैफल्यं वृत्तिविरोध इति ये त्रयो दोषाः । ते प्रसिद्धिविरुद्धताम् अपुष्टार्थत्वम् प्रति- कूलवर्णतां च यथाक्रमं न व्यतिक्रामन्ति तत्स्वभावत्वात् । क्रमेणोदाहरणम्-- चक्री चक्रारपङ्क्तिं हरिरपि च हरीन् धूर्जटिर्धूर्ध्वजाग्रान् अक्षं नक्षत्रनाथोरुणमपि वरुणः कूबराग्रं कुबेरः । रंहः संघः सुराणां जगदुपकृतये नित्ययुक्तस्य यस्य स्तौति प्रीतिप्रसन्नोन्वहमहिमरुचेः सोवतात्स्यन्दनो वः ॥५८०॥ Defects are possible in connection with these (Figures) also; but they are such as are likely to be included among these already described; hecnce they are not dealt with separately. 142. For instance, in connection with Alliteration, three defects have been cited (by the older writers) as specially noticeable; these are—(1) absence of general recognition, (2) uselessness and (3) incompatibility of diction; and these do not differ in character respectively from (1) being opposed to accepted notions, (2) Irrele- vancy and (3) Discordance of letters; as they have the same character as these. Examples in order— (1) [Absence of General Recognition]— 'Chakrī chakrārapaṅktiṁ harirapi cha harīn, dhūrjaṭirdhūrdhvajāgrān Akṣaṁ nakṣatranāthoruṇamapi varuṇaḥ, kūbarāgraṁ kuberaḥ Raṁhaḥ saṁghaḥ surāṇāṁ jagadupakṛtaye nityayuktasya yasya Stauti prītiprasannonvahamahimarucheḥ sovātātsyandano vaḥ.' II-12