किरातार्जुनीयम् (घण्टापथ व सुधा टीका सहित)

अष्टमः सर्गः

अथ स्वमायाकृतमन्दिरोज्ज्वलं
ज्वलन्मणि व्योमसदां सनातनम् ।
सुराङ्गना गोपतिचापगोपुरं
पुरं वनानां विजिहीर्षया जहुः ॥ १ ॥

अन्वयः—अथ सुराङ्गनाः स्वमायाकृतमन्दिरोज्ज्वल ज्वलन्मणि व्योमसदां सनातनं गोपतिचापगोपुरं पुरं वनानां विजिहीर्षया जहुः ।

विग्रहः—सुराणामङ्गनाः=सुराङ्गनाः । स्वमायया कृतैः मन्दिरैः उज्ज्वलम्=स्वमायाकृतमन्दिरोज्ज्वलम् । ज्वलन्तः मणयो यस्मिंस्तत् = ज्वलन्मणि । व्योम्नि सीदन्ति ते तेषाम्=व्योमसदाम् । गोः पतिः=गोपतिः, तस्य चापवद् वर्णानि गोपुराणि यस्य तत्=गोपतिचापगोपुरम् । विहर्तुमिच्छा विजिहीर्षा, तया=विजिहीर्षया ।

अर्थः—अथ = निवेशनान्तरम् । सुराङ्गनाः=देवाङ्गनाः । स्वमायाकृतमन्दिरोज्ज्वलम् = निजमायानिर्मितभवनदीप्तम् । ज्वलन्मणि = दीप्तन्मणि । व्योमसदाम् = गन्धर्वाणाम् । सनातनम् = सदातनम् । गोपतिचापगोपुरम् = इन्द्रधनुर्गोपुरम् । पुरम् = नगरम् । वनानां = काननानाम् । विजिहीर्षया = विहर्तुमिच्छया । जहुः = तत्यजुः । अत्र संसृष्टिरलङ्कारो वंशस्थवृत्तञ्च ।

कोषः—'पुरद्वारं तु गोपुरम्' इत्यमरः ।

हिन्दी—देवाङ्गनाओं ने अपनी माया द्वारा बनाये हुए उज्ज्वल भवनों वाले मणियों से प्रदीप्त, इन्द्रधनुष के समान सुन्दरवर्ण वाले तथा गन्धर्वों के सनातन नगर को वन में विहार करने की इच्छा से छोड़ दिया ॥ १ ॥

यथायथं ताः सहिता नभश्चरैः प्रभाभिरुद्भासितशैलवीरुधः ।
वनं विशन्त्यो वनजायतेक्षणाः क्षणद्युतीनां दधुरेकरूपताम् ॥ २ ॥

अन्वयः—यथायथं नभश्चरैः सहिताः प्रभाभिः उद्भासितशैलवीरुधः ताः वनजायतेक्षणाः वनं विशन्त्यः क्षणद्युतीनाम् एकरूपतां दधुः ।