किरातार्जुनीयम् (घण्टापथ व सुधा टीका सहित)

अष्टमः सर्गः १४७

हिन्दी—जलावगाहन से इधर-उधर छिटक कर फैले हुए केशजाल से अप्सराओं के मुखों पर किनारे के भाग ढक गये थे । इस प्रकार रमणियों के केशाच्छन्न मुख भौरों से आच्छादित कमल जैसे लग रहे थे ॥ ४७ ॥

करौ धुनाना नवपल्लवाकृती पयस्यगाधे किल जातसम्भ्रमा । सखीषु निर्वाच्यमधाष्टर्यदूषितं प्रियाङ्गसंश्लेषमवाप मानिनी ॥ ४८ ॥

अन्वयः—मानिनी पयसि अगाधे किल जातसम्भ्रमा नवपल्लवाकृती करौ धुनाना सखीषु निर्वाच्यम् अधाष्टर्यदूषितं प्रियाङ्गसंश्लेपम् अवाप ।

विग्रहः—जातः सम्भ्रमो यस्यां सा = जातसम्भ्रमा । नवपल्लवानाम् इवाकृतिर्ययोस्तौ = नवपल्लवाकृती । धाष्ट्र्येन दूषितो न भवतीत्यधाष्टर्यदूषितस्तम् = अधाष्टर्यदूषितम् । प्रियस्य अङ्गे यः संश्लेषस्तम् = प्रियाङ्गसंश्लेषम् ।

अर्थः—मानिनी = काचित् । पयसि = अम्भसि । अगाधे = गम्भीरे सति, किल = अलीकम् । जातसम्भ्रमा = उत्पन्नभया । नवपल्लवाकृतो = नवदलसदृशो । करौ = हस्तौ । धुनाना = कम्पयन्ती । सखीषु = सखीविषये । निर्वाच्यम् = अवाच्यम् । अधाष्टर्यदूषितम् = धाष्टर्यदूषणरहितम् । प्रियाङ्गसंश्लेषम् = प्रियालिङ्गनम् । अवाप = प्राप ।

कोषः—'पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम्' । इत्यमरः ।

हिन्दी—किसी दूसरी मानवती अप्सरा ने गहरे पानी में पहुंच जाने पर डूबने के भयमे सहसा अपने हाथों को पटक-पटककर अपने प्रिय का आलिङ्गन कर लिया । इस पर उसकी सखियों ने भी उसे धृष्ट नहीं कहा ॥ ४८ ॥

प्रियैः सलीलं करवारिवारितः प्रवृद्धनिःश्वासविकम्पितस्तनः । सविभ्रमाधूतकराग्रपल्लवो यथार्थतामाप विलासिनीजनः ॥ ४९ ॥

अन्वयः—प्रियैः सलीलं करवारिवारितः प्रवृद्धनिःश्वासविकम्पितस्तनः सविभ्रमाधूतकराग्रपल्लवः विलासिनीजनः यथार्थताम् आप ।

विग्रहः—लीलया सहितं सलीलम् । करयोः नीतानि यानि वारीणि = करवारीणि, तैः वारितः सः = करवारिवारितः । प्रकर्षेण वृद्धैः निःश्वासैः विकम्पितौ स्तनौ यस्य सः = प्रवृद्धनिःश्वासविकम्पितस्तनः । सविभ्रमम् आधूतानि कराग्रपल्लवानि येन सः = सविभ्रमाधूतकराग्रपल्लवः । विलसनशीला = विलासिनी सैव जनः विलासिनीजनः ।

अर्थः—प्रियैः = कामिभिः । सलीलम् = लीलया सहितम् । करवारि-