कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १३२ ) कियच्चिरं श्राम्यसि गौरि विद्यते ममापि पूर्वाश्रमसंचितं तपः । तदर्धभागेन लभस्व काङ्क्षितं वरं तमिच्छामि च साधु वेदितुम् ॥ ५० ॥ कियदति । हे गौरि । कियत् किं प्रमाणकम् । चिरं श्राम्यसि तपस्यसि । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । ममापि पूर्वाश्रमसंचितं पूर्वा- श्रमः प्रथमाश्रमो ब्रह्मचर्याश्रमस्तत्र संचितं संपादितं तपः विद्यते । तदर्धभागेन अर्धश्चासौ भागश्च तेन तस्य तपसोऽर्धभागेनेकदेशेन काङ्क्षितं इष्टं वरं उपयन्तारं लभस्व । तं वरं साधु सम्यक् वेदितुं ज्ञातु इच्छामि च । यद्यसौ योग्यो भवति तदा ममापि संमतिरिति भावः ॥ ५० ॥ PROSE ORDER :—गौरि, कियच्चिरं श्राम्यसि ? पूर्वाश्रम- सञ्चितं मम तपः अपि विद्यते, तदर्धभागेनकाङ्क्षितं वरं लभस्व, तं च साधु वेदितुं इच्छामि ॥ ५० ॥ NOTES :—कियत्—( कि+वतु ) किं परिमाणमस्येति कियत् how much वतुप् is added and व of वतुप् is changed to घ by ‘किमिदंभ्यां वो घः’ पा० ५ २ ४० । घ is then changed to इय and किं is changed to कि before दृग्, दृश and वतु by ‘इदकिमोरीश्की’ पा० ६ ३ ६० । चिरम् for a long time Accusative is used on account of ‘कालाध्वनोरत्यन्तसंयोगे’ पा० २.३ ५। i. e., intransitive roots govern the Accusative of nouns denoting space or country, or duration of time and distance. श्राम्यसि —तपस्यसि to take pains ; to torture ( the body ) The